Τα ναυπηγεία και οι εταιρείες ναυπηγικού εξοπλισμού της Ευρώπης εκπέμπουν σήμα κινδύνου προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή: χωρίς την έμπρακτη στήριξη του κλάδου, η μετάβαση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας προς την απανθρακοποίηση κινδυνεύει να παραμείνει στα χαρτιά.
Σε επίσημη παρέμβασή της στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης για το νέο ευρωπαϊκό νομοσχέδιο “Industrial Decarbonisation Accelerator Act” (IDAA), η SEA Europe, ο ευρωπαϊκός σύνδεσμος ναυπηγείων και κατασκευαστών ναυτιλιακού εξοπλισμού, ζητά την αναγνώριση της ναυπηγικής βιομηχανίας ως στρατηγικού εταίρου της ΕΕ στην “πράσινη” μετάβαση, με πλήρη πρόσβαση σε όλα τα μέτρα στήριξης.
Η SEA Europe υπογραμμίζει ότι η ναυπηγική βιομηχανία δεν είναι απλώς ένας από τους πολλούς βιομηχανικούς κλάδους της Ευρώπης. Αντιθέτως, βρίσκεται στο κέντρο μιας πολυσύνθετης αλυσίδας αξίας, που περιλαμβάνει την παραγωγή εξοπλισμού, την επισκευή και μετασκευή πλοίων, τις υπεράκτιες κατασκευές, τη ναυτική έρευνα, αλλά και την κατασκευή πλοίων υψηλής τεχνολογίας όπως κρουαζιερόπλοια και περιπολικά σκάφη. Επιπλέον, αποτελεί κρίσιμο κρίκο για την ασφάλεια και τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης.
Ένα από τα βασικά προβλήματα που θέτει η SEA Europe είναι οι αργές και πολύπλοκες διαδικασίες αδειοδότησης για επενδύσεις σε πράσινες υποδομές. Πολλά ναυπηγεία περιορίζονται από άκαμπτους κανόνες χρήσης γης, που εμποδίζουν την εγκατάσταση νέων τεχνολογιών όπως υποδομές για πράσινα καύσιμα ή ηλεκτροδότηση από ξηράς. Παράλληλα, το υψηλό ενεργειακό κόστος σε συνδυασμό με τα αυστηρά περιβαλλοντικά πρότυπα καθιστούν δύσκολες τις επενδύσεις χωρίς επαρκή χρηματοδοτικά εργαλεία.
Η SEA Europe σημειώνει ότι χωρίς στήριξη, η ευρωπαϊκή ναυπηγική βιομηχανία κινδυνεύει να χάσει έδαφος από τα ασιατικά ναυπηγεία, τα οποία ενισχύονται με κρατικές επιδοτήσεις και φθηνή χρηματοδότηση. Αυτός ο άνισος ανταγωνισμός, σε συνδυασμό με τη φυσική αβεβαιότητα του ναυπηγικού κλάδου (λόγω των κυκλικών διακυμάνσεων και των μακροχρόνιων συμβολαίων), οδηγεί σε μειωμένη πρόσβαση σε τραπεζικά κεφάλαια και περιορίζει τη δυνατότητα επενδύσεων.
Μέσα από τη συμβολή της στη διαβούλευση, η SEA Europe προτείνει τέσσερις βασικές κατευθύνσεις πολιτικής:
1.Αναγνώριση της ναυπηγικής βιομηχανίας ως στρατηγικής σημασίας κλάδου για την απανθρακοποίηση.
2.Επιτάχυνση των αδειοδοτήσεων για επενδύσεις σε καθαρές τεχνολογίες και πρόσβαση σε φθηνή, καθαρή ενέργεια.
3.Δημιουργία ευρωπαϊκών αγορών-οδηγών (lead markets) για πλοία που πληρούν υψηλά τεχνολογικά και περιβαλλοντικά πρότυπα, με έμφαση σε κριτήρια πέρα από την τιμή (resilience, καινοτομία, προέλευση εξοπλισμού).
4.Θέσπιση υποχρεωτικών κριτηρίων ενίσχυσης της ευρωπαϊκής προστιθέμενης αξίας για έργα που χρηματοδοτούνται με δημόσιο χρήμα.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στα πλοία διπλής χρήσης (dual-use), τα οποία μπορούν να αξιοποιηθούν τόσο για εμπορικές όσο και στρατιωτικές ανάγκες. Η SEA Europe ζητά τη δημιουργία ενός “ευέλικτου καταλόγου προτεραιότητας” που θα περιλαμβάνει συγκεκριμένους τύπους σκαφών όπως παγοθραυστικά, πλοία υποστήριξης υπεράκτιων υποδομών, ερευνητικά σκάφη, φέρι και πλοία μεταφοράς καλωδίων.
Κεντρικό μήνυμα της SEA Europe είναι πως αν η Ευρώπη θέλει να ηγηθεί της πράσινης μετάβασης στη ναυτιλία και τις θαλάσσιες βιομηχανίες, θα πρέπει να ενισχύσει τα δικά της ναυπηγεία και προμηθευτές. Χωρίς ένα σταθερό θεσμικό πλαίσιο, με έμφαση στην ευρωπαϊκή τεχνογνωσία, τη βιωσιμότητα και την ανθεκτικότητα των αλυσίδων εφοδιασμού, ο κλάδος κινδυνεύει να μείνει στο περιθώριο.
