Η κ. Φ. Κ. δέχθηκε την προηγούμενη εβδομάδα μια συστημένη επιστολή από το κτηματολόγιο. «Κατοικώ τα τελευταία 20 χρόνια στη Σαρωνίδα σε ένα συγκρότημα 40 διαμερισμάτων, που βρίσκεται σε περιοχή εντός σχεδίου πόλης. Φαντάζεστε λοιπόν την έκπληξή μου όταν το κτηματολόγιο με ειδοποίησε πως το Δημόσιο διεκδικεί την περιουσία μου – μαζί και όλων των γειτόνων μου».
Μέσα σε λίγες ημέρες, εκατοντάδες επιστολές έφθασαν σε όλη τη Σαρωνίδα προκαλώντας την ίδια αναστάτωση. Η Κτηματική Υπηρεσία Αθηνών – Ανατολικής Αττικής είχε καταθέσει μαζικά ενστάσεις στη διαδικασία κτηματογράφησης της περιοχής, η οποία ξεκίνησε το 2016 και η «Ελληνικό Κτηματολόγιο» ενημέρωνε, ως ώφειλε, τους πολίτες. Η υπόθεση δεν περιορίζεται στα όρια της Σαρωνίδας, αλλά αφορά ολόκληρο τον Δήμο Σαρωνικού στον οποίο ανήκει (εκτός από τη Σαρωνίδα περιλαμβάνει τον Κουβαρά, τη Φώκαια, τα Καλύβια και την Ανάβυσσο), καθώς και το μεγαλύτερο μέρος του Δήμου Λαυρεωτικής.
Επίσης, δεν είναι νέα, αλλά 150 ετών: ξεκινά από δύο δικαστικές αποφάσεις του 1867 και 1872, που ήρθαν να κλείσουν τη διαφορά του Δημοσίου αρχικά με την κοινότητα Κερατέας και στη συνέχεια με την οικογένεια Σερπιέρι, ιδιοκτήτες των λατομείων στο Λαύριο: επιδίκασαν όλες τις εκτάσεις της Κερατέας και του Λαυρίου στο ελληνικό Δημόσιο, μετέπειτα δε, με την έναρξη λειτουργίας της γαλλικής Εταιρείας Μεταλλείων Λαυρίου, όλες οι λατομευόμενες εκτάσεις είχαν παραχωρηθεί στην ως άνω εταιρεία από το ελληνικό Δημόσιο, είτε κατά χρήση είτε κατά κυριότητα» (Αρειος Πάγος, απόφαση 713/2014).
«Η απόφαση παρέμεινε ξεχασμένη για έναν αιώνα. Επανήλθε επί δικτατορίας, όταν ξεκίνησαν απαλλοτριώσεις για να κατασκευαστεί το εργοστάσιο της ΔΕΗ στο Λαύριο. Κάποιος δασάρχης ανέσυρε την ξεχασμένη απόφαση και υποστήριξε ότι το Δημόσιο δεν όφειλε αποζημιώσεις, γιατί οι εκτάσεις ήταν δημόσιες», λέει ο δήμαρχος Σαρωνικού, Πέτρος Φιλίππου. «Στα μέσα της δεκαετίας του ’70 η Κερατέα έκανε μια προσφυγή και τελικώς κατάφερε να εξαιρεθεί από την εφαρμογή των δικαστικών αποφάσεων με μια ρύθμιση στον ν. 719/1977».
Η υπόθεση επανήλθε την τελευταία δεκαετία. Αρκετές φορές κατατέθηκαν στη Βουλή τροπολογίες για την εξαίρεση και των υπολοίπων περιοχών από τις αποφάσεις του 1867 και 1872, χωρίς αποτέλεσμα. «Τελικώς, το 2003 θεσπίστηκε μια ρύθμιση με την οποία όσοι είχαν συμβόλαια για μία 20ετία σε οικισμούς προ του ’23 θα θεωρούνταν ιδιοκτήτες.
Επίσης εξαιρέθηκαν όσοι είχαν οικόπεδα από αγροτικές διανομές του Δημοσίου. Δεν έλυσε όμως το πρόβλημα», λέει ο δήμαρχος Λαυρεωτικής, Δημήτρης Λουκάς. «Το 2017, η Κτηματική Υπηρεσία απέστειλε περί τα 200 πρωτόκολλα διοικητικής αποβολής σε ιδιοκτήτες εκτάσεων στο Λαύριο ως καταπατητές και η υπόθεση επανήλθε στην επικαιρότητα. Οι εκτάσεις που διεκδικούνται είναι όλων των κατηγοριών: είτε πρώην δασικές και χορτολιβαδικές σε εντός σχεδίου, ή και αγροτικές σε εκτός σχεδίου περιοχές».
Οι ανησυχίες
«Την τελευταία δεκαετία έχουν πολλές φορές γίνει συναντήσεις με το υπουργείο Οικονομικών και βουλευτές της περιοχής για το θέμα», λέει ο κ. Φιλίππου. «Πριν από μία διετία υπήρξε συμφωνία να κατατεθεί τροπολογία που θα λύσει οριστικά το ζήτημα. Για κάποιους λόγους, όμως, τελικά δεν κατατέθηκε. Η κύρια αιτία είναι ότι το Δημόσιο φοβάται πως (σ.σ. με μια γενική ρύθμιση) μαζί με τους νόμιμους ιδιοκτήτες θα δικαιώσει και τυχόν καταπατητές».
«Τώρα η υπόθεση θα κριθεί από τις επιτροπές αντιρρήσεων του κτηματολογίου», λέει η κ. Φ. Κ. (τα στοιχεία της σε γνώση της «Κ»). «Το τελευταίο διάστημα ακούς σε όλη τη Σαρωνίδα ότι γίνονται γενικές συνελεύσεις στις πολυκατοικίες για να προσλάβουν δικηγόρο και να αναζητήσουν τα έγγραφα. Υπάρχει μεγάλη αναστάτωση, ο κόσμος μπαίνει σε έξοδα κι όλα αυτά σε μια περιοχή που στο μεγαλύτερο μέρος της έχει ενταχθεί στο σχέδιο πόλης από το 1959! Και συνεπώς αναρωτιέμαι: για ποιο λόγο το Δημόσιο εξέδιδε όλα αυτά τα χρόνια οικοδομικές άδειες και ενέτασσε στο σχέδιο περιοχές, αν ήταν δημόσιες; Και γιατί μεταφέρεται η ευθύνη σε εμάς;».
«Προσωπικά εκτιμώ ότι οι επιτροπές αντιρρήσεων θα δικαιώσουν τους ιδιώτες, ιδίως στις εντός σχεδίου περιοχές, γιατί αυτό έχει συμβεί και σε άλλες ανάλογες περιπτώσεις στην Αττική», υποστηρίζει ο δήμαρχος Λαυρεωτικής. «Εκεί που δεν γνωρίζουμε τι θα συμβεί είναι στις εκτός σχεδίου περιοχές». Πάντως, σύμφωνα με στοιχεία της «Ελληνικό Κτηματολόγιο», οι επιτροπές αντιρρήσεων για τους επίμαχους δήμους δεν έχουν καν συσταθεί. Επομένως, αν δεν υπάρξει νομοθετική αντιμετώπιση του ζητήματος όπως ζητούν οι τοπικές αρχές, η υπόθεση δεν πρόκειται να έχει κάποια άμεση εξέλιξη για τουλάχιστον ένα-δύο έτη ακόμα.
