Το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο (ΚΑΣ) έδωσε το «πράσινο φως» για την κατασκευή του σταθμού Βενιζέλου στο μετρό Θεσσαλονίκης, με την μέθοδο της προσωρινής απόσπασης και στη συνέχεια την επανατοποθέτηση των αρχαιοτήτων που βρίσκονται κατά μήκος των εργασιών.
Η συζήτηση του ΚΑΣ ήταν μαραθώνια, καθώς διήρκεσε περί τις 14 ώρες, και τελικώς εγκρίθηκε η πρόταση της «Αττικό Μετρό».
Η πρόταση εγκρίθηκε με ευρεία πλειοψηφία καθώς υπέρ αυτής ψήφισαν 13 μέλη του Συμβουλίου και κατά δύο, ενώ δύο μέλη αποχώρησαν. Μεγάλο μέρος της συνεδρίασης έγινε με την παρουσία και τη συμμετοχή της «Αττικό Μετρό».
Η εταιρεία είχε προκρίνει την απόσπαση των αρχαιοτήτων ως οικονομικότερη και λιγότερο χρονοβόρα λύση σε σχέση με την διατήρησή τους.
Μέλη της Κίνησης Πολιτών έδωσαν το παρών στη συνεδρίαση για να εκφράσουν την αντίθεσή τους στο σχέδιο της «Αττικό Μετρό», ενώ όλο το βράδυ έξω από την αίθουσα υπήρχε συγκέντρωση μελών από φορείς που ήθελαν να τοποθετηθούν. Από την πλευρά των υπέρμαχων της απόσπασης των αρχαιοτήτων παρέστησαν στη συνεδρίαση ο Περιφερειάρχης Κεντρικής Μακεδονίας, Απόστολος Τζιτζικώστας και ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης, Κωνσταντίνος Ζέρβας.
Οι εκπρόσωποι της Κίνησης Πολιτών για την Προστασία της Πολιτιστικής μας Κληρονομιάς αλλά και του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων, προσπάθησαν να πείσουν το ΚΑΣ για το αντίθετο και υποστήριξαν ότι με τη λύση που προωθείται παραβιάζεται η αρχαιολογική νομοθεσία, ενώ υπάρχει τεχνική λύση κατασκευής του σταθμού με παράλληλη ανάδειξη των αρχαίων. Τόνισαν, επίσης, ότι ένα μνημειακό σύνολο όπως αυτό που αποκαλύφθηκε στη Βενιζέλου καταστρέφεται εάν αποσπαστεί και τοποθετηθεί τμηματικά, ενώ αμφισβήτησαν ανοιχτά και τη δέσμευση της «Αττικό Μετρό» ότι θα επανατοποθετηθεί ποσοστό των αρχαιοτήτων που αγγίζει το 92%. Μέχρι και την ώρα που βγήκε η απόφαση το ψήφισμα με υπογραφές για να μείνουν τα αρχαία στο Σταθμό Βενιζέλου Θεσσαλονίκης είχε συγκεντρώσει πάνω από 20.000 υπογραφές πολιτών.
Επιστολή της Europa Nostra
Λίγο πριν αρχίσει η κρίσιμη συνεδρίαση, η Europa Nostra, ο πανευρωπαϊκός οργανισμός για την Πολιτιστική Κληρονομιά, αναγνωρισμένος σύμβουλος και μη κυβερνητικός εταίρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του Συμβούλιου της Ευρώπης και της UNESCO, απευθύνθηκε προς το ΚΑΣ με επιστολή της, με την οποία τάσσεται υπέρ της παραμονής των αρχαιοτήτων στο σταθμό Βενιζέλου του μετρό Θεσσαλονίκης. Υπενθύμισε, παράλληλα, τις δεσμεύσεις της Ελλάδας για την προστασία της Πολιτιστικής κληρονομιάς μέσω των συμφωνιών που έχει υπογράψει. «Η προσωρινή αφαίρεση και επανεγκατάσταση αρχαιοτήτων θα προκαλέσει ανεπανόρθωτη βλάβη στη φυσική κατάσταση των αρχαιοτήτων καθώς και δραστική μείωση της αυθεντικότητας του μνημειακού συνόλου», σημείωσε η Europa Nostra.
Επιπλέον, η οργάνωση θεωρεί τη συνύπαρξη μεταξύ αρχαιοτήτων και σύγχρονων πόλεων ως την κατάλληλη λύση -σύμφωνη με τις σύγχρονες τάσεις διατήρησης και ανάπτυξης σε όλη την Ευρώπη. «Στόχος των τάσεων αυτών είναι η αναβάθμιση και η αναζωογόνηση των ιστορικών κέντρων των πόλεων μέσω της ανάδειξης του μνημειακού ιστορικού τους, το οποίο αποτελεί πολύτιμο πόρο και σημαντική επένδυση της εκπαίδευσης, ιστορική μνήμη και αίσθηση του ανήκειν, δημιουργώντας οικονομική ανάπτυξη και ψυχολογική ευημερία για τους ευρωπαίους πολίτες, καθώς και μέσο προσέλκυσης τουρισμού στην πόλη». Για τους παραπάνω λόγους, η Europa Nostra απεύθυνε έκκληση στην ελληνική κυβέρνηση να συνεχίσει την εφαρμογή της ήδη συμφωνηθείσας συντήρησης των αρχαιολογικών ευρημάτων στο σταθμό του μετρό Βενιζέλος στη Θεσσαλονίκη. Αυτό θα ήταν σύμφωνο με την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Προστασία της Αρχαιολογικής Κληρονομιάς που υπογράφηκε στη Βαλέτα (1992), η οποία επικυρώθηκε από την Ελλάδα το 2005, υποχρεώνοντας τους υπογράφοντες «να μεριμνήσουν, όταν εντοπίζονται στοιχεία της αρχαιολογικής κληρονομιάς κατά τη διάρκεια των εργασιών ανάπτυξης, για τη διατήρησή τους κατά χώραν όταν αυτό είναι εφικτό» (άρθρο 5, IV)».
