Θετικός είναι ο απολογισμός του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας όσον αφορά στη διαχείριση των επιδοτήσεων 3,3 δισ. ευρώ του Ταμείου Ανάκαμψης (σε σύνολο επιδοτήσεων 18 δισ. ευρώ για όλο το ελληνικό πρόγραμμα). Όπως αναφέρουν αρμόδιες πηγές του ΥΠΕΝ, στη μεγάλη εικόνα αξιοποιήθηκε το σύνολο των κονδυλίων κατά την καταληκτική ημερομηνία της 30ης Ιουνίου 2026, έστω και αν απαιτήθηκαν προσαρμογές στην πορεία του προγράμματος -και σε συνέχεια διαπραγματεύσεων και διαβουλεύσεων με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή- που είχαν ως αποτέλεσμα την απένταξη προγραμμάτων που δεν είχαν ωριμάσει επαρκώς εντός των προθεσμιών του ΤΑΑ (π.χ. «Απόλλων») και την ανακατεύθυνση των πόρων σε άλλες δράσεις. Περιγράφοντας τον «χάρτη» των ενεργειακών επιδοτήσεων του ΤΑΑ, οι ίδιες πηγές αναφέρουν ότι οι διαθέσιμοι πόροι διοχετεύθηκαν σε τρεις διακριτούς πυλώνες: Εξοικονόμηση ενέργειας (που απορρόφησε 1,5 δισ. ευρώ που κατέληξαν σε τουλάχιστον 180.000 δικαιούχους), ΑΠΕ-Αποθήκευση και Δίκτυα και Βιομηχανία και Καινοτομία.
Τα προγράμματα ενεργειακής εξοικονόμησης
Ειδικότερα, στον πρώτο πυλώνα της ενεργειακής Εξοικονόμησης πάνω από 90.000 ωφελούμενοι έλαβαν πόρους του ΤΑΑ μέσω των προγραμμάτων ενεργειακής αναβάθμισης κατοικιών, όπως τα δημοφιλή «Εξοικονομώ», ενώ άλλοι τόσοι -σε γενικές γραμμές- ήταν οι ωφελούμενοι από τα προγράμματα εγκατάστασης ηλιακών θερμοσιφώνων και αντλιών θερμότητας. Μικρότερη υπήρξε η ανταπόκριση – και κατά συνέπεια η απορρόφηση των κονδυλίων- στα αντίστοιχα προγράμματα για τις επιχειρήσεις με τα αιτήματα που αφορούν σε περίπου 1.000 επιχειρήσεις να βρίσκονται ακόμη υπό εξέταση. Σε κάθε περίπτωση από το ΥΠΕΝ εκτιμούν ότι χάρη στα προγράμματα αυτά σημειώθηκε αξιοσημείωτη πρόοδος στο σκέλος της ενεργειακής εξοικονόμησης και αναβάθμισης, η οποία αναμένεται να συνεχιστεί με τη νέα γενιά των «Εξοικονομώ» -με διαφορετικές προδιαγραφές- που βρίσκονται υπό επεξεργασία.
ΑΠΕ, αποθήκευση και ηλεκτρικά δίκτυα
Δεύτερος πυλώνας, οι μπαταρίες, οι ΑΠΕ και τα δίκτυα που απορρόφησαν επιπλέον 1,5 δισ. ευρώ. Μεταξύ των σημαντικότερων επιμέρους δράσεων αναφέρονται η «ένεση» στον Ειδικό Λογαριασμό ΑΠΕ (200 εκατ. ευρώ), η επενδυτική και λειτουργική ενίσχυση σε έργα αποθήκευσης 700 MW περίπου που προκρίθηκαν μέσω των τριών διαγωνισμών της ΡΑΑΕΥ, η στήριξη με 250 εκατ. ευρώ του εμβληματικού έργου αντλησιοταμίευσης της Αμφιλοχίας της ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή, του πρώτου έργου αποθήκευσης μεγάλης κλίμακας και διάρκειας, η αύξηση μετοχικού κεφαλαίου του ΑΔΜΗΕ (350 εκατ. ευρώ) καθώς και η χρηματοδότηση της Δ’ Φάσης της διασύνδεσης των Κυκλάδων (164,5 εκατ. ευρώ) καθώς και έργα υπογειοποίησης δικτύου του ΔΕΔΔΗΕ.
Βιομηχανία και καινοτομία
Ο τρίτος πυλώνας επικεντρώνεται στη βιομηχανία και στην προώθηση της καινοτομίας, με τις συνολικές επιδοτήσεις να διαμορφώνονται κοντά στα 400 εκατ. ευρώ. Μεταξύ των σημαντικότερων έργων περιλαμβάνεται η μονάδα πράσινου υδρογόνου που κατασκευάζει η Motor Oil στις εγκαταστάσεις του διυλιστηρίου στους Αγίους Θεοδώρους. Το έργο εξασφάλισε χρηματοδότηση από το ΤΑΑ ύψους 111,7 εκατ. ευρώ και, σύμφωνα με τον υφιστάμενο σχεδιασμό, αναμένεται να ολοκληρωθεί έως τα τέλη Αυγούστου Η μονάδα -που είναι η πρώτη βιομηχανικής κλίμακας εγκατάσταση αυτού του τύπου στη ΝΑ Ευρώπη- θα διαθέτει σύστημα ηλεκτρόλυσης ισχύος 50 MW και θα έχει τη δυνατότητα παραγωγής περίπου 7.500 τόνων πράσινου υδρογόνου τον χρόνο. Η έναρξη της παραγωγικής λειτουργίας τοποθετείται το 2027.
Στα έργα που εντάχθηκαν στη χρηματοδότηση περιλαμβάνεται και το «Prinos CO2» της EnEarth, θυγατρικής της Energean που αφορά στη δημιουργία υπόγειας αποθήκης CO2 στον Πρίνο. Η αρχική χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης είχε οριστεί στα 150 εκατ. ευρώ, ωστόσο το ποσό αναπροσαρμόστηκε πρόσφατα στα 75 εκατ. ευρώ, με το υπόλοιπο να καλύπτεται από εθνικούς πόρους.
Τέλος, χρηματοδότηση ύψους 199,7 εκατ. ευρώ διοχετεύθηκε μέσω της δράσης «Παραγωγικές Επενδύσεις Πράσινης Οικονομίας – Produc-e Green». Μέχρι σήμερα έχουν εγκριθεί συνολικά 24 επενδυτικά σχέδια. Ωστόσο, οι τελευταίες πληροφορίες αναφέρουν ότι περίπου 20 από αυτά εκτιμάται πως θα καταφέρουν να ολοκληρωθούν εντός των προβλεπόμενων προθεσμιών.
Οι ενεργειακές μεταρρυθμίσεις του ΤΑΑ
Στον απολογισμό του Ταμείου Ανάκαμψης περιλαμβάνεται επίσης μια σειρά μεταρρυθμιστικών οροσήμων, όπως η διαμόρφωση του θεσμικού πλαισίου για τη δέσμευση και αποθήκευση CO2 και για το βιομεθάνιο, η αναθεώρηση του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις ΑΠΕ καθώς και τρεις αποφάσεις για την ανάπτυξη των υπεράκτιων αιολικών πάρκων. Η πρώτη αφορά στη δέσμευση του αναγκαίου ηλεκτρικού χώρου, ώστε να καταστεί δυνατή η σύνδεση των υπεράκτιων αιολικών πάρκων με το ηπειρωτικό σύστημα όταν αυτά κατασκευαστούν. Η δεύτερη προέβλεπε τη σύσταση της εταιρείας ειδικού σκοπού (SPV) που θα αναλάβει τη διεξαγωγή των βασικών ανεμολογικών και βυθομετρικών ερευνών στα θαλασσοτεμάχια που θα παραχωρηθούν. Και η Τρίτη αφορά στην απόφαση της ΡΑΑΕΥ που καθορίζει τους όρους και τους κανόνες των πρώτων διαγωνισμών για την επιλογή επενδυτών.
Σε ό,τι αφορά το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ, η πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ εξετάζει τα σχόλια που κατατέθηκαν κατά τη δημόσια διαβούλευση. Στόχος είναι η τελική έγκριση του σχεδίου έως το τέλος του μήνα. Σύμφωνα με αρμόδιες πηγές είναι πιθανό να γίνουν σημειακές προσαρμογές, που ωστόσο δεν θα «αγγίζουν» τις βασικές κατευθύνσεις και περιορισμούς που προβλέπει το σχέδιο.
