Ένας από τους στόχους που έχει θέσει το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας είναι η στήριξη νοικοκυριών και μικρομεσαίων επιχειρήσεων, όσον αφορά την αντιμετώπιση της ενεργειακής ένδειας. Για να επιτευχθεί αυτός ο στόχος το υπουργείο σκοπεύει να αξιοποιήσει πόρους από τις δημοπρασίες δικαιωμάτων εκπομπής ρύπων, ώστε να περιοριστούν οι συνέπειες από την εφαρμογή του Σύστηματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ΣΕΔΕ 2).
Με λίγα λόγια, θα πρέπει μέχρι το τέλος της δεκαετίας να έχουν «θωρακιστεί» ενεργειακά οι κατοικίες και οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, πριν εκτοξευθούν οι τιμές CO2, άρα και των ορυκτών καυσίμων. Ένα από τα προγράμματα που θα διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο είναι το Modernisation Fund, το οποίο χρηματοδοτείται με έσοδα από τη δημοπρασία δικαιωμάτων εκπομπής ρύπων. Το συγκεκριμένο ταμείο επίσης θα χρηματοδοτεί δράσεις για εξοικονόμηση και ΑΠΕ σε βιομηχανίες, στον κτιριακό τομέα και στις μεταφορές. Παράλληλα, υπάρχει το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα, με τα κράτη μέλη να καλούνται μέχρι τον Ιούνιο να καταρτίσουν τα Κοινωνικά Κλιματικά Σχέδια.
Τα πρώτα χρήματα αναμένεται κατευθυνθούν προς τα κράτη το 2026 χρηματοδοτώντας τα διαρθρωτικά μέτρα, αλλά και τα μέτρα εισοδηματικής ενίσχυσης, έτσι ώστε τα πρώτα αποτελέσματα να φανούν το 2027. Όπως τονίζει στο energygame.gr ο κ. Βλάσης Οικονόμου, διευθύνων σύμβουλος του Ινστιτούτου της Ευρωπαϊκής Ενεργειακής και Κλιματικής Πολιτικής (Institute for European Energy and Climate Policy) έχει βαθύτερο νόημα οι κυβερνήσεις των κρατών μελών της Ε.Ε. να στραφούν προς τα διαρθρωτικά μέτρα των οποίων τα αποτελέσματα θα έχουν μεγαλύτερη διάρκεια. Τέτοια μέτρο είναι η ενεργειακή εξοικονόμηση.
Με οδηγό την εξοικονόμηση το Κοινωνικό Κλιματικό Σχέδιο
Εκτός από το μείγμα μέτρων που θα αντιμετωπίσουν την ενεργειακή ένδεια θα πρέπει να προσδιοριστούν στο Κοινωνικό Κλιματικό Σχέδιο οι αναλυτικοί δείκτες με βάση τους οποίους ορίζεται η ενεργειακή ευαλωτότητα. Οι δείκτες θα απαντούν στα ερωτήματα που έχουν τεθεί όπως ποια πρέπει να θεωρούνται ευάλωτα νοικοκυριά. Προφανώς, σε αυτή την κατηγορία ανήκουν τα νοικοκυριά με πολύ χαμηλά εισοδήματα. Παράλληλα, υπάρχει μια άλλη κατηγορία νοικοκυριών τα οποία δεν έχουν τη δυνατότητα να προχωρήσουν σε δράσεις για εξοικονόμηση ενέργειας. Δηλαδή ανθρώπους με χαμηλά-μεσαία εισοδήματα. Επιπλέον, στο Κοινωνικό Κλιματικό Σχέδιο θα πρέπει να περιγράφεται το προφίλ των μικρομεσαίων επιχειρήσεων που δυνητικά θα μπορούσαν να λάβουν στήριξη. Εκτιμάται πως τέτοιες επιχειρήσεις θα είναι εκείνες με αριθμό εργαζομένων 0-9.
Αξίζει να σημειωθεί πως με βάση τα στατιστικά δεδομένα, μόλις το 12% των μικρομεσαίων επιχειρήσεων χρησιμοποιεί το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο. Οι περισσότερες χρησιμοποιούν κλιματιστικά. Επομένως, αυτές δεν είναι και τόσο άμεσα εκτεθειμένες στις επιπτώσεις της αύξησης των τιμών CO2. Το πρόβλημα είναι πιο έντονο στον τομέα των μεταφορών (ταξί, φορτηγά, λεωφορεία) όπου το κόστος αλλαγής καυσίμου σημαίνει αγορά νέων οχημάτων.
Σε κάθε περίπτωση, στο Κοινωνικό Κλιματικό Σχέδιο εξετάζονται μέτρα διαρθρωτικά, όπως μέτρα για εξοικονόμηση. Να σημειωθεί πως θα προβλέπεται η διανομή πόρων προς τους δήμους για τη στήριξη των αστικών συγκοινωνιών και τη δημιουργία ποδηλατοδρόμων. Από την άλλη, σε ένα ποσοστό που θα φτάνει το 37% των πόρων θα προβλέπονται μέτρα άμεσης εισοδηματικής στήριξης, όπως είναι οι επιδοτήσεις. Να σημειωθεί πως αν κάποια χώρα αρνηθεί να εφαρμόσει ή εφαρμόσει με καθυστέρηση τα σχέδια αντιμετώπισης των συνεπειών από την εφαρμογή του Σύστηματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ΣΕΔΕ 2) θα έχει penalty. Συγκεκριμένα, θα λάβει λιγότερα χρήματα από το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα. Σε κάθε περίπτωση, όπως αναφέρουν πηγές του ΥΠΕΝ στόχος είναι νοικοκυριά και μικρομεσαίες επιχειρήσεις να εκτίθενται λιγότερο στο ενεργειακό κόστος. Όπως φαίνεται, το Κοινωνικό Κλιματικό Σχέδιο της χώρας θα έχει μεγαλύτερη γκάμα δράσεων για τα ευάλωτα νοικοκυριά.
