Η ψηφιοποίηση δεν σημαίνει αυτομάτως εύκολη πρόσβαση στην πληροφορία. Μια υπόθεση που έφτασε στον Συνήγορο του Πολίτη (ΣτΠ) καταδεικνύει πώς, ακόμη και όταν ένα έγγραφο υπάρχει ψηφιακά, η πρόσβαση του πολίτη σε αυτό μπορεί να αποδειχθεί δύσκολη και να χρειαστεί τελικά η παρέμβαση μιας ανεξάρτητης Αρχής για να λάβει ενημέρωση.
Η συγκεκριμένη ιστορία αφορά πολίτη που εντόπισε από το κτηματολογικό φύλλο του ακινήτου του ότι είχαν εκδοθεί, τον Μάρτιο του 2026, τέσσερις αποφάσεις Επιτροπών, μετά από ενστάσεις. Έβλεπε τους αριθμούς και τις ημερομηνίες έκδοσης, όχι όμως το περιεχόμενο των αποφάσεων.
Το αναπάντητο email
Ο ενδιαφερόμενος απευθύνθηκε ηλεκτρονικά στην αρμόδια Προϊσταμένη Αρχή, ζητώντας να ενημερωθεί για το ακριβές περιεχόμενο των αιτήσεων καταχώρισης και των σχετικών πράξεων. Σύμφωνα με την υπόθεση που εξέτασε η βοηθός Συνηγόρου του Πολίτη κυρία Δάφνη Φιλιππάκη και η ειδική επιστήμων κυρία Κική Ανδρικάκη, τα ηλεκτρονικά μηνύματα δεν οδήγησαν σε ενημέρωση ούτε για το περιεχόμενο των πράξεων ούτε για τον τρόπο με τον οποίο μπορούσε να τις αναζητήσει μέσω της πλατφόρμας του Κτηματολογίου, καθώς η αίτηση, μέσω ηλεκτρονικού μηνύματος, είναι μη αποδεκτός τρόπος αίτησης λήψης ψηφιακών εγγράφων.
Η υποχρέωση ενημέρωσης
Η Ανεξάρτητη Αρχή απηύθυνε έγγραφο στο αρμόδιο Υποκατάστημα, τον Αύγουστο 2026, τονίζοντας την υποχρέωση των υπηρεσιών να διευκολύνουν τους πολίτες στην άσκηση του δικαιώματος πρόσβασης στα κτηματολογικά στοιχεία, με την παροχή των κατάλληλων οδηγιών, ώστε να αξιοποιούνται οι ψηφιακές υπηρεσίες που παρέχει το Κτηματολόγιο, προς όφελος των πολιτών. Η εξήγηση που της δόθηκε, ήταν ότι η αναζήτηση ψηφιοποιημένων εγγράφων γίνεται μέσω της πλατφόρμας του Κτηματολογίου, ενώ οι αιτήσεις που υποβάλλονται με email δεν διεκπεραιώνονται.
Ο Συνήγορος ωστόσο συνέδεσε την υπόθεση με την αρχή της δημοσιότητας, επισημαίνοντας στο αρμόδιο Υποκατάστημα του Κτηματολογίου ότι αποτελεί μεταξύ άλλων, εγγύηση και δικαιολογητική αιτία της ασφάλειας των συναλλαγών. Επίσης, επικαλέστηκε τη θεσπισμένη υποχρέωση των υπηρεσιών να διεκπεραιώνουν τις αιτήσεις των πολιτών και στις περιπτώσεις, που δεν είναι δυνατή η διεκπεραίωση, να γνωστοποιούν εγγράφως στον ενδιαφερόμενο τους λόγους της σχετικής καθυστέρησης και κάθε άλλη χρήσιμη πληροφορία.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στον Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας, ο οποίος προβλέπει υποχρεώσεις της Διοίκησης ως προς τη διεκπεραίωση των υποθέσεων και την ενημέρωση των ενδιαφερομένων. Ο ίδιος Κώδικας κατοχυρώνει, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, το δικαίωμα πρόσβασης σε διοικητικά έγγραφα, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται και αποφάσεις.
Όταν η ψηφιακή υπηρεσία χρειάζεται… οδηγίες χρήσης
Οι παρατηρήσεις της κυρίας Φιλιππάκη έχουν ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία μεγάλο μέρος της σχέσης πολίτη και Δημοσίου μεταφέρεται στις ηλεκτρονικές πλατφόρμες. Η ύπαρξη μιας ηλεκτρονικής υπηρεσίας δεν αρκεί, εάν ο πολίτης δεν γνωρίζει πού βρίσκεται η πληροφορία που αναζητά και ποια διαδικασία πρέπει να ακολουθήσει. Και όπως υπογραμμίζει, «η ψηφιοποίηση των διοικητικών συναλλαγών περιορίζει ή και αποκλείει σημαντικό αριθμό πολιτών από την άσκηση των δικαιωμάτων τους, καθώς λόγω της άγνοιας του σχεδιασμού και της λειτουργίας των ηλεκτρονικών βάσεων, αδυνατούν να εξυπηρετηθούν, με αποτέλεσμα να στερούνται θεμελιωδών δικαιωμάτων τους έναντι των διοικητικών υπηρεσιών».
Το Ελληνικό Κτηματολόγιο διαθέτει ήδη σειρά ψηφιακών υπηρεσιών. Μεταξύ άλλων, παρέχει ηλεκτρονική πρόσβαση στα κτηματολογικά στοιχεία ακινήτων μέσω κωδικών Taxisnet, ενώ διαθέτει και ηλεκτρονικές υπηρεσίες για την έκδοση αντιγράφων και πιστοποιητικών.
Η κατάληξη της υπόθεσης είναι χαρακτηριστική. Μετά τη διαμεσολάβηση του Συνηγόρου, το αρμόδιο Υποκατάστημα έστειλε αυθημερόν ηλεκτρονικό μήνυμα στον ενδιαφερόμενο, εξηγώντας πώς να εισέλθει στην ηλεκτρονική βάση με τους κωδικούς Taxisnet και ποια συγκεκριμένη διαδρομή να ακολουθήσει, ώστε να αποκτήσει πρόσβαση στα έγγραφα.
