Πέρασαν περίπου 17 χρόνια απ’ όταν ο ηγούμενος της Μονής Μεγίστης Λαύρας του Αγίου Όρους ανήγγειλε από άμβωνος την πρόθεσή της να εγκαταστήσει αιολικό πάρκο στο νησί δηλώνοντας ότι «αυτό θα γίνει γιατί είναι θέλημα θεού»! Η εγκατάσταση θα αποτελούνταν από 111 ανεμογεννήτριες ισχύος 3 MW έκαστη (333 MW συνολικά), θα τοποθετούνταν σε έκταση 36.150 στρεμμάτων που φέρεται ότι ανήκουν στη Μονή με βυζαντινά πατριαρχικά συγίλλια και 8 από τα 10 αιολικά πάρκα είναι σε περιοχή Natura 2000 και ζώνη ειδικής προστασίας.
Αναφέρω ότι η Μονή «φέρεται ως ιδιοκτήτρια» διότι έχουν γίνει τραγικά λάθη στο παρελθόν, κατά τις δικαστικές διενέξεις για το ιδιοκτησιακό μεταξύ Δημοσίου και μονής, αφού ο αντεισαγγελέας του Αρείου Πάγου είχε ασκήσει αίτηση ακύρωσης της απόφασης του Εφετείου λόγω ψευδομαρτυριών και αοριστολογιών από πλευράς μονής!
Δράσεις με θετικό αποτέλεσμα
Η αντίδρασή μας ήταν άμεση, καθολική, μεθοδική και αποτελεσματική μέχρι σήμερα, σε σημείο που να αξίζει η περιγραφή για να γνωρίσουν οι παλιοί, κυρίως όμως οι νέοι και οι τοπικές κοινωνίες που αντιμετωπίζουν παρόμοια προβλήματα.
1. Διοργανώθηκε από τον Δήμο Σκύρου ενημερωτική ημερίδα για τους κατοίκους, όπου ανέπτυξαν τις θέσεις τους, επιστημονικοί φορείς, περιβαλλοντικοί σύλλογοι, αυτοδιοικητικοί και φορείς του νησιού και της Εύβοιας, ακόμη και εκπρόσωποι των επενδυτών.
2. Ακολούθησε ομόφωνη απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Σκύρου παρά τις διαφορετικές προσεγγίσεις, η οποία έλεγε ότι «είμαστε αντίθετοι με το τεράστιο και καταστροφικό για το νησί μας αιολικό πάρκο» και ότι δεχόμαστε την εγκατάσταση αιολικού σταθμού παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας ισχύος διπλάσιας των αναγκών του νησιού σε περίοδο αιχμής, σε βάθος εικοσαετίας. Αναγνωρίζαμε δηλαδή από τότε την ανάγκη αλλαγής του ενεργειακού μοντέλου για την επίτευξη της κλιματικής ουδετερότητας, μέσω ενός σωστού προγράμματος παραγωγής ενέργειας από ΑΠΕ, προγράμματος εξοικονόμησης ενέργειας, ενός χωροταξικού σχεδιασμού για τη δίκαιη κατανομή των βαρών και των ωφελημάτων που προκύπτουν, πάντα σε συνεργασία με τις τοπικές κοινωνίες.
3. Ακολούθησαν κινηματικές δράσεις εναντίωσης, τόσο στη Σκύρο όσο και στην Αθήνα, δράσεις δικαστικές, δράσεις σε πολιτικό, αλλά και σε επιστημονικό επίπεδο.
4. Στις 6.10.2008 έγινε προσφυγή στο Συμβούλιο της Επικρατείας για ακύρωση της άδειας παραγωγής.
5. Στις 14 Νοεμβρίου 2011 υπήρξε ομόφωνη αρνητική απόφαση του Περιφερειακού Συμβουλίου Στερεάς Ελλάδας για το συγκεκριμένο έργο.
6. Παρά τις αρνητικές αποφάσεις δήμου και περιφέρειας, αλλά και τις σοβαρές παρατηρήσεις των αντίστοιχων δημόσιων υπηρεσιών, στις 3.4.2013 το τμήμα Φυσικού Περιβάλλοντος του αντίστοιχου υπουργείου γνωμοδότησε θετικά για την κατασκευή του έργου.
Επιστημονική τεκμηρίωση
7. Ύστερα από πολλές προσπάθειες έγινε μία συνάντηση στο υπουργείο Περιβάλλοντος παρουσία των βουλευτών όλων των κομμάτων του νομού Ευβοίας, εκπροσώπων της περιφέρειας, αλλά και των επενδυτών. Μετά τη δήλωση των επενδυτών ότι δεν υπάρχει καμία εναλλακτική, αποχώρησα από την αίθουσα και ο υπουργός κ. Μανιάτης δήλωσε ότι δεν υπογράφει την άδεια εγκατάστασης χωρίς τη σύμφωνη γνώμη της τοπικής κοινωνίας.
8. Από το 2009 ο Δήμος Σκύρου προχώρησε σε επιστημονική τεκμηρίωση της αντιπεριβαλλοντικής εγκατάστασης του ασύμβατου με το μέγεθος του νησιού αιολικού πάρκου, και μάλιστα σε περιοχή «Natura 2000» και ζώνη ειδικής προστασίας.
9. Συντάξαμε ειδικές περιβαλλοντικές μελέτες για την προστασία της πλούσιας βιοποικιλότητας του νότιου τμήματος του νησιού, όπου χωροθετούνται οι ανεμογεννήτριες. Τις μελέτες αυτές υποβάλαμε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, όπου όχι μόνο εγκρίθηκαν, αλλά πήραν και ένα από τα τέσσερα βραβεία.
10. Το 2017 υποβάλαμε τις εγκριθείσες μελέτες στον αναπλ. υπουργό Περιβάλλοντος της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ κ. Φάμελλο, ο οποίος εξέδωσε την υπ’ αριθμ. 51979/23.1.2018 απόφαση, με την οποία απαγορευόταν η εγκατάσταση ανεμογεννητριών στην περιοχή αυτή για 2+1 χρόνια. Μέχρι, δηλαδή, να εκπονηθούν από το υπουργείο νέες μελέτες, βάσει των οποίων θα συνταχθούν Προεδρικά Διατάγματα διαχείρισης όλων των περιοχών Natura της χώρας μας.
Επανέρχεται ο κίνδυνος
Στην απόφαση αυτή, η επενδυτική εταιρεία υπέβαλε αίτηση ακύρωσης στο Συμβούλιο Επικρατείας, που εκδικάστηκε στις 20 Νοεμβρίου 2019 με παρέμβαση του Δήμου Σκύρου. Το ΣτΕ απέρριψε το αίτημα των επενδυτών και δικαίωσε την απόφαση Φάμελλου και τον Δήμο Σκύρου.
Με τη λήξη της τριετούς ισχύος της εν λόγω απόφασης του υπουργού, η επενδυτική εταιρεία επανήλθε λαμβάνοντας άδειες παραγωγής για 300 MW στην ίδια περιοχή με ανεμογεννήτριες ισχύος 5,6 MW έκαστη! Επανέρχεται, λοιπόν, ο κίνδυνος εγκατάστασης του πελώριου και καταστροφικού για το νησί μας αιολικού πάρκου, που ίσως αποτελεί παγκόσμια πρωτοτυπία, και μάλιστα υπό δυσμενέστερες συνθήκες, αφού εν τω μεταξύ:
● Η κυβέρνηση της Ν.Δ., με πρόσχημα τον εκσυγχρονισμό, ψήφισε τον Νόμο 4685/2020, με τον οποίο διευκολύνεται ακόμη περισσότερο η δημιουργία μεγάλης ισχύος αιολικών σταθμών από μεγαλοεπενδυτές, οι οποίοι μπορούν πλέον να εκπονούν και να εγκρίνουν οι ίδιοι τις περιβαλλοντικές μελέτες!
● Έχει αποφασιστεί η υλοποίηση επενδύσεων ύψους 10 δισ. ευρώ για έργα ΑΠΕ συνολικής ισχύος 12.000 MW εντός 8 ετών, όταν η μέχρι σήμερα παραγωγή ανέρχεται στα 8.270 MW, κι αυτό χωρίς την ύπαρξη ενός σωστού χωροταξικού σχεδίου ΑΠΕ, ενός σωστού σχεδίου παραγωγής ενέργειας για την επίτευξη της ενεργειακής ουδετερότητας.
● Έχει αποφασιστεί από τον ΑΔΜΗΕ υπόγεια διασύνδεση της Σκύρου με το ΚΥΤ Αλιβερίου με χρόνο υλοποίησης το 2028.
● Η κυβέρνηση έχει επιλέξει μία άνευ όρων φιλοεπενδυτική πολιτική, υποτασσόμενη στις ορέξεις των μεγαλοεπενδυτών που θέλουν να κερδοσκοπούν εις βάρος του περιβάλλοντος και της σωστής αναπτυξιακής προοπτικής του τόπου.
Όμως υπάρχει ακόμα ελπίδα. Ήδη οι ειδικές περιβαλλοντικές μελέτες για τη διαχείριση των περιοχών Natura βάσει της απόφασης 51959/2.1.2018 έχουν εκπονηθεί και, παρά την εσκεμμένη καθυστέρηση από πλευράς της κυβέρνησης, βρίσκεται σε διαβούλευση.
Και βέβαια οι μελέτες αυτές είναι στη σωστή κατεύθυνση και δεν θα μπορούσε να είναι διαφορετικά, καθ’ ότι ο Δήμος Σκύρου είχε προνοήσει εκπονώντας, όπως είπαμε, τις ειδικές περιβαλλοντικές μελέτες για την προστασία της πλούσιας βιοποικιλότητας. Σε αυτές βασίστηκε η θετική για τον αγώνα μας απόφαση του ΣτΕ, που δημοσιεύτηκε στις 6.10.2020, την οποία μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε σε μελλοντικούς δικαστικούς αγώνες σε όλη τη χώρα.
* Ο δρ Μιλτιάδης Χατζηγιαννάκης είναι συνταξιούχος ιατρός ΕΣΥ, πρ. δήμαρχος Σκύρου 2003 – 2014
