Την απάντηση στη δύσκολη εξίσωση μιας έξαρσης της κρίσης και επέκτασης μέσα στο 2027 ψάχνει η κυβέρνηση, που βλέπει τα σύννεφα να πυκνώνουν ακόμη και στην καρδιά της Ευρώπης, όπως δείχνουν πλέον οι ελλείψεις καυσίμων στα γαλλικά πρατήρια, χωρίς προσώρας η Κομισιόν να ανοίγει παράθυρο εξαίρεσης από τους δημοσιονομικούς περιορισμούς για έκτακτα ενεργειακά μέτρα.
Σε μια συγκυρία όπου η μία μετά την άλλη οι χώρες μειώνουν τους φόρους στα καύσιμα, με τελευταία εξέλιξη την ανακοίνωση της Γερμανίας το Σάββατο ότι κατεβάζει κι άλλο τον ΕΦΚ σε βενζίνες και ντίζελ, η κυβέρνηση, που αντιμετωπίζει τον κίνδυνο ο δύσκολος χειμώνας να εξαφανίσει τις θετικές επιπτώσεις από τα μέτρα της ΔΕΘ, φαίνεται να ρίχνει όλο της το βάρος στο πετρέλαιο θέρμανσης.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες, η μείωση στην τιμή του καυσίμου που θα βγει στις 15 Οκτωβρίου επιδιώκεται να είναι ακόμη και πάνω από 30 λεπτά το λίτρο -ο πρωθυπουργός έχει δεσμευτεί για κάτω από 1,75 ευρώ/λίτρο έναντι τιμής εκκίνησης 2 ευρώ με τα σημερινά δεδομένα-, κάτι που θα εξαρτηθεί από τη συνεισφορά των διυλιστηρίων και τις συναντήσεις που θα έχουν αυτή την εβδομάδα με το κυβερνητικό επιτελείο.
Δείγμα πάντως του δύσκολου χειμώνα που έχουμε μπροστά είναι ότι ακόμη και αν προκύψει μια τελική τιμή στο 1,70 ευρώ, θα μιλάμε και πάλι για ακριβότερο κατά 70% πετρέλαιο θέρμανσης έναντι του περυσινού Οκτώβρη. Ενα περίπου χρόνο πριν, η εκκίνηση είχε γίνει στο 1,10-1,15 ευρώ/λίτρο.
Τα προβλήματα εφοδιασμού στα γαλλικά πρατήρια και η έκκληση Μακρόν
Ασφαλώς τη λύση θα έδινε μια προσωρινή εξαίρεση από τους κοινοτικούς δημοσιονομικούς περιορισμούς για έκτακτες δαπάνες ενεργειακών μέτρων, όπως μείωση του ΕΦΚ και του ΦΠΑ, χωρίς ωστόσο να είναι σαφές πόσο κοντά είναι η Κομισιόν σε κάτι τέτοιο, παρότι η πίεση για κοινή ευρωπαϊκή παρέμβαση μεγαλώνει.
Τόσο από το γεγονός ότι ακόμη και η Γαλλία αντιμετωπίζει ελλείψεις καυσίμων, με το 11% των πρατηρίων να δηλώνουν προβλήματα εφοδιασμού σε βενζίνη ή ντίζελ, όσο και από τη νέα «σαουδαραβική νάρκη», που ανάγκασε την Παρασκευή τον πρόεδρο Μακρόν να απευθύνει έκκληση στην G7 για απελευθέρωση μέρους των στρατηγικών τους αποθεμάτων.
Το γεγονός ότι η Saudi Aramco ενημέρωσε την περασμένη εβδομάδα όλους τους Ευρωπαίους πελάτες της, όπως φυσικά και τα ελληνικά διυλιστήρια, ότι τον Οκτώβριο δεν θα προβεί σε παραδόσεις, εκτός του ότι μεταφράζεται αυτόματα σε συντήρηση των υψηλών τιμών (103,9 δολάρια το μπρεντ την Παρασκευή), δημιουργεί και ανησυχία για τους επόμενους μήνες.
Πώς κινούνται τα ελληνικά διυλιστήρια
Αν και τα εγχώρια διυλιστήρια φροντίζουν να καλύψουν από αλλού την τροφοδοσία τους, με φορτία από Καζακστάν, Λιβύη, αμερικανικό αργό, Αίγυπτο ή μέσω του αγωγού Μπακού – Τσεϊχάν, εντούτοις μένει να αποδειχθούν στην πράξη οι διαβεβαιώσεις των Σαουδαράβων ότι το πολύ σε έξι εβδομάδες θα έχουν αποκατασταθεί οι ζημιές στον 1.200 χλμ. αγωγό East–West και θα έχουν ξεκινήσει εκ νέου οι εξαγωγές από το λιμάνι του Γιανμπού.
Στην πραγματικότητα, η Ευρώπη «βρίσκεται για μια ακόμη φορά στη λάθος πλευρά του χάρτη», όπως σχολιάζουν σκωπτικά αναλυτές, καθώς η Aramco ανακοίνωσε ότι δεν θα διακόψει τις αποστολές προς Κίνα, Ν. Κορέα, Ινδία και Ιαπωνία, ακολουθώντας μια εναλλακτική οδό μέσω του Κόλπου και του Ομάν.
Σε αυτό το περιβάλλον, ουκ ολίγοι, όπως ο επικεφαλής του Ινστιτούτου Ενέργειας ΝΑ Ευρώπης (ΙΕΝΕ), συγκρίνουν την τρέχουσα κρίση με εκείνη του 1973-1974, ωστόσο, όπως λένε, η σημερινή είναι διαφορετική.
«Τότε ήταν κρίση εμπάργκο, καθώς οι αραβικές χώρες είχαν διακόψει τις εξαγωγές στην Ευρώπη, ωστόσο η σημερινή κρίση είναι πολλαπλή και εξελίσσεται ταυτόχρονα σε διαφορετικά επίπεδα.
Είναι η πρώτη φορά που βιώνουμε κρίση στο πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, ενώ αντί για έναν πόλεμο, έχουμε δύο (Μέση Ανατολή, Ουκρανία) και αν δεν υπήρχαν εναλλακτικοί προμηθευτές θα βλέπαμε τιμές στα 150 και 180 δολάρια το βαρέλι», ανέφερε χαρακτηριστικά στην προ ημερών εκδήλωση του ΙΕΝΕ.
Κίνδυνος για βραδινές τιμές χονδρικής στα 500 ευρώ
Και μπορεί προσώρας η κρίση στο φυσικό αέριο να μην είναι τόσο σοβαρή όσο στο πετρέλαιο, ωστόσο «αν τα πράγματα συνεχιστούν με αυτό τον ρυθμό, μην αποκλείετε να δούμε τον Ιανουάριο τιμές ρεύματος στις βραδινές αιχμές στα 500 ευρώ/ MWh», προσέθεσε ο πρόεδρος της Επιστημονικής Επιτροπής του ΙΕΝΕ, Παντελής Μπίσκας. Σημειωτέον ότι προ ημερών η βραδινή αιχμή προσπέρασε ξανά τα 300 ευρώ στην ελληνική χονδρική αγορά του ρεύματος, η οποία για σήμερα κινείται σχετικά υψηλά.
Λόγω χαμηλότερου μείγματος ΑΠΕ έναντι της προηγούμενης εβδομάδας, η μέση τιμή είναι στα 181,18 ευρώ/MWh (288,19 ευρώ/ MWh η βραδινή αιχμή) και είναι η υψηλότερη στη γειτονιά μας, πλην Ρουμανίας (183,27 ευρώ).
Στο ερώτημα για τις παρεμβάσεις που χρειάζονται στην εγχώρια αγορά, ο κ. Μπίσκας είπε ότι μόνο η μαζικότερη είσοδος των μπαταριών στο ηλεκτρικό σύστημα θα ενισχύσει τον ανταγωνισμό στην αγορά Εξισορρόπησης (balancing market) και κατ’ επέκταση θα συμβάλει στη μείωση του ενεργειακού κόστους για τους καταναλωτές.
Το γεγονός ότι λειτουργεί στρεβλά η αγορά Εξισορρόπησης -δια της οποίας επιδιώκεται η διόρθωση σε πραγματικό χρόνο των αποκλίσεων μεταξύ προσφοράς και ζήτησης ηλεκτρισμού προκειμένου το ισοζύγιο να είναι ανά πάσα στιγμή ισορροπημένο- επισημαίνεται απ’ όλο και περισσότερους αναλυτές, όπως ο πρόεδρος της ΕΒΙΚΕΝ Αντώνης Κοντολέων.
Το γεγονός, όπως είπε ο κ. Μπίσκας, ότι στο balancing market δραστηριοποιούνται μόνο οι τέσσερις καθετοποιημένοι ηλεκτροπαραγωγοί μεταφράζεται σε ολιγοπωλιακές συνθήκες και χαμηλά επίπεδα ανταγωνισμού -δηλαδή τιμές αποζημίωσης στα 20-25 ευρώ/MWh έναντι 5-7 ευρώ/MWh σε άλλες ευρωπαϊκές αγορές-, τονίζοντας ότι σε αυτό το σημείο μπορούν να λειτουργήσουν καταλυτικά οι μπαταρίες.
Αποτελούν εκ φύσεως παρόχους υπηρεσιών Εξισορρόπησης και η συμμετοχή τους μπορεί να διευρύνει σημαντικά τον αριθμό των «παικτών» που ανταγωνίζονται για την παροχή υπηρεσιών balancing, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τη μείωση του συνολικού κόστους στην ελληνική αγορά χονδρικής.
