Η αντίστροφη μέτρηση για την ολοκλήρωση ενός από τα μεγαλύτερα έργα υποδομής που κατασκευάστηκαν ποτέ στην Ελλάδα έχει πλέον ξεκινήσει.
Στις 24 Ιουλίου παραδίδονται στην κυκλοφορία και τα τελευταία 46 χιλιόμετρα του βόρειου τμήματος του αυτοκινητοδρόμου Κεντρικής Ελλάδας (Ε65), ολοκληρώνοντας έναν σύγχρονο οδικό άξονα συνολικού μήκους 182,1 χιλιομέτρων που ενώνει απευθείας τον αυτοκινητόδρομο ΠΑΘΕ με την Εγνατία Οδό.
Μία ημέρα νωρίτερα, στις 23 Ιουλίου, παρουσία του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκης, αναμένεται να πραγματοποιηθούν τα επίσημα εγκαίνια της ενιαίας λειτουργίας του έργου, σηματοδοτώντας το τέλος μιας κατασκευαστικής διαδρομής που διήρκεσε σχεδόν δύο δεκαετίες και συνοδεύτηκε από οικονομικές αναταράξεις, τεχνικές δυσκολίες, δικαστικές εμπλοκές και σημαντικές χρηματοδοτικές προκλήσεις.
Με την παράδοση του τελευταίου τμήματος, ο Ε65 αποκτά για πρώτη φορά πλήρη και αδιάλειπτη λειτουργία από την περιοχή της Λαμίας έως τη σύνδεσή του με την Εγνατία Οδό, δυτικά των Γρεβενών. Πρόκειται για μια εξέλιξη που αλλάζει ουσιαστικά τον χάρτη των οδικών μεταφορών, καθώς δημιουργεί έναν νέο κάθετο άξονα που συνδέει τη Στερεά Ελλάδα και τη Θεσσαλία με τη Δυτική Μακεδονία, την Ήπειρο και τα δυτικά Βαλκάνια.
Από τη Λαμία έως την Εγνατία σε 1 ώρα και 45 λεπτά
Μέχρι σήμερα, οι οδηγοί χρησιμοποιούσαν περίπου 136 χιλιόμετρα του αυτοκινητοδρόμου, από την Ανθήλη έως την Καλαμπάκα. Από τις 24 Ιουλίου θα έχουν τη δυνατότητα να συνεχίζουν χωρίς διακοπή έως την Εγνατία Οδό, κινούμενοι αποκλειστικά σε κλειστό αυτοκινητόδρομο υψηλών προδιαγραφών.
Η νέα σύνδεση καταργεί στην πράξη την ανάγκη χρήσης του παλαιού επαρχιακού δικτύου στις ορεινές περιοχές της βόρειας Θεσσαλίας και της Δυτικής Μακεδονίας. Παράλληλα, περιορίζει σημαντικά τις καθυστερήσεις και προσφέρει υψηλότερο επίπεδο ασφάλειας, ιδιαίτερα σε διαδρομές που κατά τους χειμερινούς μήνες παρουσίαζαν αυξημένες δυσκολίες.
Ένα από τα σημαντικότερα οφέλη από την πλήρη λειτουργία του Ε65 είναι η θεαματική μείωση των χρόνων μετακίνησης. Η διαδρομή από τη Λαμία έως την Εγνατία Οδό θα πραγματοποιείται πλέον σε περίπου μία ώρα και 45 λεπτά, έναντι περίπου τριών ωρών και 15 λεπτών μέσω του παλαιού οδικού δικτύου.
Η Αθήνα έρχεται επίσης αισθητά πιο κοντά στη Δυτική Θεσσαλία και τη Δυτική Μακεδονία. Η απόσταση έως τα Γρεβενά και το Μέτσοβο εκτιμάται ότι θα καλύπτεται σε περίπου τέσσερις ώρες, ενώ η Κοζάνη και η Καστοριά θα απέχουν περίπου τεσσερισήμισι ώρες από την πρωτεύουσα.
Παράλληλα, τα Τρίκαλα, η Καρδίτσα και η Καλαμπάκα αποκτούν ταχύτερη και ασφαλέστερη πρόσβαση προς την Αθήνα. Βελτιωμένη θα είναι και η σύνδεση προς το Καρπενήσι, αλλά και προς προορισμούς της Ηπείρου και της Δυτικής Μακεδονίας.
Το δυσκολότερο τμήμα του έργου
Τα τελευταία 46 χιλιόμετρα, από τον Ανισόπεδο Κόμβο Καλαμπάκας έως τη σύνδεση με την Εγνατία Οδό, αποτέλεσαν το πλέον απαιτητικό τεχνικά κομμάτι του Ε65.
Η χάραξη διέρχεται από ορεινές και δύσβατες περιοχές, με σύνθετο γεωλογικό ανάγλυφο και ιδιαίτερα απαιτητικές συνθήκες κατασκευής. Για την ολοκλήρωση του τμήματος χρειάστηκαν μεγάλες γέφυρες, δίδυμες σήραγγες, εκτεταμένες εκσκαφές, επιχώματα, έργα αντιστήριξης και ειδικές γεωτεχνικές παρεμβάσεις.
Το έργο κατασκευάστηκε από την ΤΕΡΝΑ του Ομίλου ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, ενώ τη λειτουργία, τη διαχείριση και τη συντήρηση του αυτοκινητοδρόμου έχει αναλάβει η Κεντρική Οδός.
Με την ολοκλήρωση των εργασιών, ο Ε65 λειτουργεί πλέον ως ενιαίος αυτοκινητόδρομος μήκους 182,1 χιλιομέτρων, κατασκευασμένος εξ ολοκλήρου σε νέα χάραξη και με βάση σύγχρονες εθνικές και ευρωπαϊκές προδιαγραφές.
Ο συνολικός προϋπολογισμός του αυτοκινητοδρόμου ανέρχεται σε περίπου 1,4 δισ. ευρώ, γεγονός που τον κατατάσσει ανάμεσα στα μεγαλύτερα έργα οδικών υποδομών της χώρας.
Σε όλο το μήκος του περιλαμβάνει: 14 ανισόπεδους κόμβους και δύο ημικόμβους, πέντε δίδυμες σήραγγες, 31 γέφυρες μήκους άνω των 50 μέτρων, 114 άνω και κάτω διαβάσεις, χώρους στάθμευσης και ανάπαυσης, σταθμούς διοδίων, σταθμούς εξυπηρέτησης αυτοκινητιστών, κέντρα ελέγχου και συντήρησης, καθώς και κεντρικό σύστημα διαχείρισης της κυκλοφορίας.
Στις σημαντικότερες κατασκευές συγκαταλέγεται η δίδυμη σήραγγα της Όθρυος, μήκους σχεδόν τριών χιλιομέτρων, αλλά και οι δίδυμες σήραγγες του βόρειου τμήματος.
Οι απαιτήσεις του έργου ήταν ιδιαίτερα αυξημένες, καθώς χρειάστηκε να αντιμετωπιστούν δύσκολα εδάφη, μεγάλα υψομετρικά δεδομένα και σύνθετες περιβαλλοντικές και γεωτεχνικές συνθήκες.
Ο νέος διάδρομος ανάμεσα σε Ανατολή και Δύση
Η ολοκλήρωση του Ε65 δεν περιορίζεται στη βελτίωση των τοπικών μετακινήσεων. Ο νέος αυτοκινητόδρομος αποκτά στρατηγικό ρόλο για τις εθνικές και διεθνείς μεταφορές, καθώς συνδέει δύο από τους σημαντικότερους οδικούς άξονες της χώρας: την ΠΑΘΕ και την Εγνατία Οδό.
Με τον τρόπο αυτό δημιουργείται μια νέα, ταχύτερη σύνδεση μεταξύ Ανατολικής και Δυτικής Ελλάδας. Το λιμάνι του Βόλου συνδέεται αποτελεσματικότερα με το λιμάνι της Ηγουμενίτσας, ενώ διευκολύνεται η μεταφορά επιβατών και εμπορευμάτων προς την Αδριατική, την Κεντρική Ευρώπη και τα δυτικά Βαλκάνια.
Παράλληλα, η διαδρομή από τον Πειραιά προς τα δυτικά Βαλκάνια εκτιμάται ότι θα μειωθεί κατά περίπου δύο ώρες, ενισχύοντας τον ρόλο της Ελλάδας ως περιφερειακού κόμβου logistics και διεθνών εμπορευματικών μεταφορών.
Ο Ε65 αποτελεί επίσης τμήμα των Διευρωπαϊκών Δικτύων Μεταφορών, ενισχύοντας τη σύνδεση της ελληνικής επικράτειας με τους βασικούς ευρωπαϊκούς διαδρόμους.
Οι επιπτώσεις από τη λειτουργία του αυτοκινητοδρόμου αναμένεται να είναι σημαντικές για τις περιφέρειες της Στερεάς Ελλάδας, της Θεσσαλίας, της Δυτικής Μακεδονίας και της Ηπείρου.
Η ταχύτερη πρόσβαση στις μεγάλες αγορές και στα λιμάνια μειώνει το κόστος μεταφοράς για τις επιχειρήσεις, διευκολύνει τις εξαγωγές και δημιουργεί νέες δυνατότητες για τη βιομηχανία, τη μεταποίηση και τον αγροτικό τομέα.
Ιδιαίτερη ώθηση αναμένεται να δοθεί και στον τουρισμό. Περιοχές όπως τα Μετέωρα, η Καλαμπάκα, τα Τρίκαλα, η λίμνη Πλαστήρα, το Μέτσοβο και η Δυτική Μακεδονία γίνονται ευκολότερα προσβάσιμες από την Αθήνα και τη Νότια Ελλάδα.
Η βελτιωμένη προσβασιμότητα μπορεί επίσης να ενισχύσει την αξία της τοπικής επιχειρηματικής δραστηριότητας, να προσελκύσει νέες επενδύσεις και να δημιουργήσει προϋποθέσεις για ανάπτυξη περιοχών που για πολλά χρόνια βρίσκονταν μακριά από τους βασικούς αυτοκινητοδρόμους της χώρας.
Μια διαδρομή μέσα από την οικονομική κρίση
Η κατασκευή του Ε65 συνδέθηκε στενά με μία από τις δυσκολότερες περιόδους της σύγχρονης ελληνικής οικονομίας.
Οι εργασίες επιβραδύνθηκαν και ουσιαστικά ανεστάλησαν την περίοδο της κρίσης, όταν τα μεγάλα έργα παραχώρησης βρέθηκαν αντιμέτωπα με έλλειψη χρηματοδότησης, περιορισμένη ρευστότητα και σημαντική πτώση της κυκλοφορίας.
Ακολούθησαν πολυετείς διαπραγματεύσεις με το Ελληνικό Δημόσιο, τις τράπεζες και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, προκειμένου το έργο να επανεκκινήσει. Πρόσθετες καθυστερήσεις προκλήθηκαν στο βόρειο τμήμα από δικαστικές προσφυγές, ζητήματα απαλλοτριώσεων και αλλαγές στον σχεδιασμό.
Μετά την αποχώρηση ξένων εταίρων από την αρχική κοινοπραξία, η ΤΕΡΝΑ παρέμεινε ο βασικός πυλώνας της κατασκευής. Η εταιρεία συνέχισε τις εργασίες στο μεσαίο τμήμα ακόμη και κατά την περίοδο των capital controls, όταν η χρηματοδότηση της αγοράς ήταν ιδιαίτερα περιορισμένη.
Η παράδοση του τμήματος Ξυνιάδα – Τρίκαλα τον Δεκέμβριο του 2017 αποτέλεσε κομβικό σημείο για την πορεία του έργου. Η λειτουργία του απέδειξε στην πράξη τη χρησιμότητα του άξονα και συνέβαλε στην εξασφάλιση της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης για την κατασκευή του νότιου και του βόρειου τμήματος.
Το επόμενο μεγάλο ορόσημο ήρθε τον Απρίλιο του 2024, όταν παραδόθηκαν στην κυκλοφορία τα τμήματα Καρπενήσι – Ξυνιάδα και Τρίκαλα – Καλαμπάκα, διαμορφώνοντας έναν ενιαίο αυτοκινητόδρομο μήκους περίπου 136 χιλιομέτρων.
Πέρα από την αναπτυξιακή του διάσταση, ο Ε65 αναβαθμίζει σημαντικά και το επίπεδο οδικής ασφάλειας.
Ο νέος αυτοκινητόδρομος αντικαθιστά παλαιές και ιδιαίτερα απαιτητικές διαδρομές, με στενό οδόστρωμα, απότομες στροφές και συχνά δύσκολες καιρικές συνθήκες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι παλαιές διαδρομές στην περιοχή του Δομοκού και τα ορεινά περάσματα προς τη Δυτική Μακεδονία.
Ο κλειστός αυτοκινητόδρομος διαθέτει διαχωρισμένες κατευθύνσεις κυκλοφορίας, σύγχρονη σήμανση, συστήματα παρακολούθησης, εγκαταστάσεις έκτακτης ανάγκης και οργανωμένες υποδομές συντήρησης και διαχείρισης.
Η μείωση των επικίνδυνων προσπεράσεων και η απομάκρυνση μεγάλου μέρους της βαριάς κυκλοφορίας από το επαρχιακό δίκτυο αναμένεται να περιορίσουν σημαντικά τον κίνδυνο τροχαίων ατυχημάτων.
