Ενώ φαίνεται να εξετάζεται ένας τέταρτος κύκλος της Δράσης «Κινούμαι Ηλεκτρικά», ο τρίτος κύκλος έχει αφήσει πολλά παράπονα σε πολίτες που θεωρούν ότι έχουν αδικηθεί: με βάση τα υφιστάμενα στοιχεία, χιλιάδες είναι οι καταναλωτές που εμπιστευόμενοι το πλαίσιο που προέκυψε από τις σχετικές Υπουργικές Αποφάσεις προχώρησαν σε αγορά ηλεκτρικού οχήματος, υπολογίζοντας σε κρατική επιδότηση που τελικά δεν τούς δίνεται.
Αρκετοί από αυτούς έχουν ήδη οργανωθεί, ξεκινώντας από τη δημιουργία ομάδας στο Facebook με την ονομασία «Αδικημένοι ΚΙΝΟΥΜΑΙ ΗΛΕΚΤΡΙΚΑ 3» η οποία αποτελείται από εκατοντάδες μέλη, και ξεκίνησαν τη δικαστική διεκδίκηση, με την πρώτη αγωγή να έχει μόλις κατατεθεί κατά του Δημοσίου στο Διοικητικό Πρωτοδικείο της Αθήνας, την Τρίτη 28.04.2026.
Πιο συγκεκριμένα:
Η νέα φάση προώθησης της ηλεκτροκίνησης στην Ελλάδα, η οποία τα τελευταία χρόνια ενισχύθηκε μέσα από συνεχείς κρατικές δράσεις και έχει αρχίσει να γίνεται πραγματικότητα ακολουθώντας τις ευρωπαϊκές και διεθνείς τάσεις, φαίνεται να μην μπορεί να βρει τους ρυθμούς της, καθώς το σύστημα χορήγησης επιδοτήσεων μέσω πλατφόρμας εμφάνισε δυσλειτουργίες, αφού η λειτουργία του διακόπηκε απροειδοποίητα από τη Διοίκηση, με τελική συνέπεια τη μη χορήγηση επιδότησης σε πολίτες που είχαν τα απαιτούμενα δικαιολογητικά.
Ειδικότερα, ο τρίτος κύκλος του προγράμματος «Κινούμαι Ηλεκτρικά 3», το οποίο επιδοτεί την αγορά ηλεκτρικού οχήματος αξίας έως 50.000 ευρώ και ενθαρρύνει τη στροφή ιδιωτών και επιχειρήσεων στην ηλεκτροκίνηση, φέρεται να έχει εξαιρέσει πολίτες που έχουν ήδη αγοράσει ηλεκτροκίνητο όχημα και οι οποίοι προσπάθησαν να ενταχθούν σε αυτό, ετοιμάζοντας και αναρτώντας (με προσωρινή αποθήκευση) τα δικαιολογητικά τους, χωρίς όμως να μπορέσουν στη συνέχεια να υποβάλουν την αίτηση χορήγησης επιδότησης.
Η εξέλιξη αυτή έχει προκαλέσει σειρά αντιδράσεων και ερωτημάτων γύρω από τον τρόπο υλοποίησης και διαχείρισης των διαθέσιμων πόρων. Το πρόγραμμα όπως είναι γνωστό έθετε ως προϋπόθεση την αγορά ηλεκτρικού οχήματος και κατόπιν την υποβολή αίτησης στη σχετική πλατφόρμα για τη λήψη της επιδότησης. Σύμφωνα με όσα υποστηρίζουν οι θιγόμενοι, δεν τούς κοινοποιήθηκε ποτέ από τη Διοίκηση, στις αρχές του έτους 2025, ότι είχαν εξαντληθεί οι διαθέσιμοι πόροι ενώ η σχετική πλατφόρμα του Υπουργείου Υποδομών παρέμενε παρά ταύτα ανοιχτή και υποδεχόταν αιτήσεις οι οποίες μάλιστα υπήρχε η δυνατότητα να αποθηκευτούν … αλλά όχι να οριστικοποιηθούν! Οι ενδιαφερόμενοι καλή τη πίστη, βλέποντας ότι το σύστημα υποδέχεται αιτήσεις για τη λήψη οικολογικής επιδότησης, ανέμεναν ότι κάποια στιγμή θα δοθεί από το σύστημα του υπουργείου η δυνατότητα να οριστικοποιήσουν τις αιτήσεις τους, ώστε να λάβουν την επιδότηση, για την οποία πληρούσαν τα σχετικά κριτήρια.
Μάλιστα, λαμβάνοντας υπ’ όψιν ότι το σύστημα παρέμενε ανοιχτό και δίνοντας βάση στις εξαγγελίες των αρμοδίων και τις προβλέψεις του προγράμματος, είχαν προχωρήσει σε αγορά νέου ηλεκτρικού οχήματος (συχνά και σε απόσυρση του παλιού τους ΙΧ) με δικά τους χρήματα. Ωστόσο, τα στοιχεία που είχαν αποθηκευτεί στο σύστημα κατά το διάστημα μεταξύ Φεβρουαρίου και Ιουνίου 2025 … διαγράφτηκαν, καθώς το σύστημα του υπουργείου ουδέποτε επέτρεψε την οριστικοποίησή τους και την υποβολή αίτησης.
Κατά τη διακοπή λειτουργίας της πλατφόρμας υπήρξε η πληροφορία από το αρμόδιο υπουργείο ότι είχαν εξαντληθεί οι πόροι του προγράμματος «Κινούμαι Ηλεκτρικά – Γ’ Κύκλος», όμως σε σύντομο χρονικό διάστημα το πρόγραμμα ξανάνοιξε με επιπλέον πόρους και συνέχισε να τρέχει. Χωρίς ωστόσο να περιλάβει εκείνους που αποκλείσθηκαν, με την απενεργοποίηση της δυνατότητας οριστικοποίησης της αίτησης από το Υπουργείο.
Έτσι, πολίτες που υπέβαλαν αιτήσεις πριν από το επίμαχο διάστημα πήραν επιδότηση. Πολίτες που υποβάλλουν αιτήσεις μετά από το επίμαχο διάστημα, επίσης θα λάβουν επιδότηση. Αντίθετα, οι αιτήσεις στο διάστημα μεταξύ Φεβρουαρίου-Ιουνίου 2025 «έπεσαν στο κενό» χωρίς να έχει δώσει μέχρι στιγμής κάποιος αρμόδιος φορέας επίσημη εξήγηση για αυτό αλλά και χωρίς να προσφέρεται στους θιγέντες πολίτες η δυνατότητα να υποβάλουν εκ νέου αίτηση, καθώς για την περίπτωσή τους οι αιτήσεις μπορούσαν να υποβληθούν αποκλειστικά μέχρι 30.6.2025, ενώ μία σειρά από μεταγενέστερες υπουργικές αποφάσεις τροποποίησαν τους όρους λήψης της εν λόγω «οικολογικής επιδότησης» με το ποσό της τελευταίας να μειώνεται από τα 9.000 στα 3.000 ευρώ. Παράλληλα, τα διαθέσιμα κεφάλαια επιδότησης έχουν ενισχυθεί και η λειτουργία του προγράμματος έχει παραταθεί μέχρι τον Σεπτέμβριο 2026.
Το αποτέλεσμα όλων των παραπάνω είναι μέσα στον ίδιο κύκλο επιδότησης να έχουν αδικαιολόγητα δημιουργηθεί πολλές διαφορετικές κατηγορίες πολιτών: Οι πρώτοι που πήραν επιδότηση, οι δεύτεροι που δεν παίρνουν χωρίς σαφή αιτιολόγηση και χωρίς δικαίωμα εκ νέου υποβολής αιτήσεων και οι τρίτοι, που ακολουθούν, και θα πάρουν μειωμένη επιδότηση.
Πώς φτάσαμε στην εμπλοκή
Ο τρίτος κύκλος του «Κινούμαι Ηλεκτρικά» ενεργοποιήθηκε τον Ιούνιο του 2024, με στόχο την αύξηση της διείσδυσης ηλεκτρικών οχημάτων. Αρχικά το πρόγραμμα διακόπηκε προσωρινά λόγω εξάντλησης των κονδυλίων και στη συνέχεια επανεκκίνησε τον Φεβρουάριο του 2025, έπειτα από έγκριση πρόσθετης χρηματοδότησης ύψους 11 εκατ. ευρώ. Παρότι όμως οι διαθέσιμοι πόροι είχαν περιοριστεί, η ηλεκτρονική πλατφόρμα υποβολής παρέμεινε ανοιχτή, γεγονός που –όπως αναφέρουν πρόσωπα που παρακολουθούν την υπόθεση– συνέβαλε στη δημιουργία σύγχυσης σχετικά με το αν υπήρχαν ακόμη διαθέσιμοι πόροι (και «θέσεις) επιδότησης. Οι θιγόμενοι, που ήδη κινούνται δικαστικά, υποστηρίζουν ότι οι ρυθμίσεις των διαδοχικών ΚΥΑ και η πρακτική που ακολουθήθηκε από τη Διοίκησης έρχονται σε αντίθεση μεταξύ άλλων με την αρχή της ισότητας, της ασφάλειας δικαίου και της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης των πολιτών.
Σύμφωνα με τον Δικηγόρο Κωνσταντίνο Τοκατλίδη, που προχώρησε στην άσκηση της πρώτης αγωγής για το θέμα, η υπόθεση παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον στο πλαίσιο εξέλιξης της νομολογίας των Δικαστηρίων για την ευθύνη του Κράτους σε αποζημίωση ιδιωτών, όταν η δημόσια Διοίκηση, κατά τη θέση και εφαρμογή κανόνων για τη χορήγηση κρατικής επιδότησης, παραβιάζει θεμελιώδεις αρχές του διοικητικού δικαίου, που έχει ως συνέπεια την οικονομική βλάβη των πολιτών που την εμπιστεύθηκαν.
Που οφείλεται η «καραμπόλα» στο «Κινούμαι Ηλεκτρικά 3»
Βασική προϋπόθεση συμμετοχής στο πρόγραμμα «Κινούμαι Ηλεκτρικά 3» είναι να έχει ήδη αγοράσει ο ενδιαφερόμενος το ηλεκτρικό όχημα και κατόπιν να κάνει αίτηση. Αυτός ο όρος δεν ίσχυε σε προηγούμενους κύκλους όπου αρκούσε η προσφορά που είχε λάβει από την αντιπροσωπεία αυτοκινήτων για την αγορά ηλεκτρικού οχήματος. Ωστόσο και τα οι δύο τακτικές αποδείχθηκαν προβληματικές. Στην περίπτωση των προηγούμενων προγραμμάτων, υπήρξαν περιπτώσεις όπου πολίτες λάμβαναν προσφορά για αγορά ηλεκτρικού Ι.Χ., υπέβαλαν αίτηση για επιδότηση, λάμβαναν έγκριση αλλά τελικά υπαναχωρούσαν και δεν έκαναν χρήση της επιδότησης. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να δεσμεύουν πόρους από το πρόγραμμα οι οποίοι μπορούσαν να είχαν διατεθεί σε άλλους καταναλωτές.
Από την άλλη, η απαίτηση να έχει αγοραστεί ήδη το ηλεκτρικό όχημα που ίσχυε και εξακολουθεί να ισχύει στην περίπτωση του «Κινούμαι Ηλεκτρικά – Γ’ Κύκλος», θέτει σε κίνδυνο τους καταναλωτές, οι οποίοι ρισκάρουν να κάνουν την αγορά αλλά να μείνουν εκτεθειμένοι καθώς στο μεσοδιάστημα οι πόροι μπορεί να έχουν εξαντληθεί. Και μάλιστα, η εξάντληση των πόρων θα μπορούσε να γίνει ανά πάσα στιγμή ακόμη και λίγα λεπτά μετά από την αγορά του οχήματος.
Όπως αναφέρει, μιλώντας στο Insider.gr, πηγή της αγοράς με εμπειρία στην εξυπηρέτηση τέτοιων προγραμμάτων, «ο σχεδιασμός του Κινούμαι Ηλεκτρικά 3 έχει ένα δομικό πρόβλημα και απαιτεί από τον ενδιαφερόμενο να αναλάβει το ρίσκο να μην λάβει την ελάφρυνση για μια τέτοια αγορά η οποία απαιτεί ένα σημαντικό κεφάλαιο. Η πλατφόρμα έπρεπε να προειδοποιεί πριν από την είσοδο των χρηστών ότι έχουν εξαντληθεί οι πόροι. Θα πρέπει να βρεθεί ένας άλλος τρόπος ώστε να διασφαλίζονται όλα τα μέρη. Για παράδειγμα, μία πιθανή λύση θα μπορούσε να είναι να υποβάλλεται η αίτηση και εφόσον εγκριθεί, ο δικαιούχος να έχει ένα μικρό χρονικό διάστημα στη διάθεσή του (π.χ 30 ημερών) για να κάνει την ταξινόμηση του οχήματος. Αυτή τη στιγμή, δεν βρέθηκαν ξεκρέμαστοι μόνο οι συγκεκριμένοι καταναλωτές αλλά ίσως να προκύψουν και ευρύτερα θέματα στην αγορά όπως είναι παράδειγμα η ακύρωση τιμολογίων. Παρά το γεγονός ότι οι πόροι του προγράμματος είναι πεπερασμένοι, προκειμένου οι θιγόμενοι να λάβουν τελικά τις επιδοτήσεις, θα μπορούσαν να ανακατευθυνθούν πόροι από άλλα προγράμματα (π.χ το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων) ή να αυξηθεί ο προϋπολογισμός, μια τακτική στην οποία έχει καταφύγει και άλλες φορές η ελληνική κυβέρνηση για προγράμματα που έχουν ζήτηση. Πολύ περισσότερο, αυτό θα έπρεπε να συμβεί σε μια περίπτωση όπως αυτή, όπου πολίτες φέρονται να έχουν θιγεί χωρίς αυτό να οφείλεται σε δικό τους σφάλμα».
Ένα μάθημα για τη συνέχεια
Η υπόθεση αυτή έχει αναδείξει ζητήματα που σχετίζονται με τη λειτουργία επιδοτούμενων προγραμμάτων: την ανάγκη για έγκαιρη ενημέρωση των αιτούντων, την αξιόπιστη καταγραφή των αιτήσεων, καθώς και τη διασφάλιση ότι το διαθέσιμο ποσό είναι γνωστό στους ενδιαφερόμενους και διαχειρίσιμο σε πραγματικό χρόνο.
Η υπόθεση του «Κινούμαι Ηλεκτρικά – Γ’ Κύκλος» παρουσιάζεται ως παράδειγμα των προκλήσεων που μπορεί να εμφανιστούν όταν η ζήτηση ξεπερνά τον σχεδιασμό, αλλά και όταν ο σχεδιασμός εμφανίζεται ελλιπής. Παρότι για ένα μέρος των πολιτών η εμπειρία της συγκεκριμένης δράσης εξελίχθηκε σε άδικη, όπως αναφέρουν οι ίδιοι, οικονομική τους επιβάρυνση, τέτοια προγράμματα παραμένουν κρίσιμο εργαλείο πολιτικής, αρκεί να συνοδεύονται από σαφείς κανόνες, επαρκή χρηματοδότηση και μια ισότιμη διαχείριση των πολιτών.
Σε κάθε περίπτωση, η εξέλιξη του ζητήματος αναμένεται να απασχολήσει τόσο την αγορά αυτοκινήτου όσο και το αρμόδιο υπουργείο Υποδομών, καθώς οι αποφάσεις που θα ληφθούν θα καθορίσουν όχι μόνο την τύχη των αιτήσεων που έμειναν σε εκκρεμότητα, αλλά και τον βαθμό εμπιστοσύνης των πολιτών στα μελλοντικά προγράμματα ηλεκτροκίνησης.
(Αναδημοσίευση από το insider.gr)
