Πέρασαν περίπου δύο χρόνια από τότε που ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, από το βήμα του 28ου Ετήσιου Συνεδρίου «Economist Government Roundtable», άνοιγε το ζήτημα της πυρηνικής ενέργειας, τονίζοντας πως «η Ευρώπη ήταν και παραμένει ηγέτιδα δύναμη στην πυρηνική τεχνολογία. Η Ελλάδα δεν διαθέτει πυρηνική ενέργεια. Δεν υπάρχει τρόπος να φτάσουμε στο ουδέτερο ισοζύγιο εκπομπών χωρίς την πυρηνική ενέργεια».
Αναλυτές επισημαίνουν ότι η πυρηνική ενέργεια μπορεί να βοηθήσει στην επίτευξη των ενεργειακών στόχων. Στο επίκεντρο βρίσκονται οι μικροί πυρηνικοί αντιδραστήρες (SMRs), των οποίων η εγκατεστημένη ισχύς φτάνει τα 300 MW, με συγκριτικό πλεονέκτημα ότι μπορούν να κατασκευαστούν γρήγορα.
Πριν από ενάμιση μήνα, ο πρωθυπουργός βρέθηκε εκ νέου στο Παρίσι, όπου μιλούσε για την πυρηνική ενέργεια. Εκεί ανακοίνωσε επίσημα ότι η Ελλάδα ξεκινά τα πρώτα βήματα για ένα πυρηνικό πρόγραμμα μέσω της Διυπουργικής Επιτροπής, η οποία έχει ως στόχο να πραγματοποιήσει σειρά αναλύσεων, βασισμένων στις βέλτιστες πρακτικές του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας. Σκοπός είναι, μέσα στα επόμενα 1-2 χρόνια, να κατατεθεί συγκεκριμένη πρόταση στην ελληνική κυβέρνηση για το αν έχει νόημα να ξεκινήσει επίσημα ένα πυρηνικό πρόγραμμα ή όχι.
Στο πλαίσιο αυτό, το Υπουργείο Οικονομίας, Οικονομικών και Βιομηχανικής, Ενεργειακής και Ψηφιακής Κυριαρχίας της Γαλλικής Δημοκρατίας και το Υπουργείο Ανάπτυξης της Eλλάδας συμφώνησαν στην ενίσχυση της συνεργασίας των δύο χωρών στον τομέα αυτό. Στο κείμενο της Δήλωσης Προθέσεων επισημαίνεται το ενδιαφέρον της Ελλάδας για την ανάπτυξη ενός ασφαλούς και κυρίαρχου πυρηνικού προγράμματος για μη στρατιωτικούς σκοπούς.
Πρακτικά, συμφωνήθηκε η αξιοποίηση της τεχνογνωσίας της γαλλικής πυρηνικής βιομηχανίας, η οποία είναι από τις μεγαλύτερες στον κόσμο. Στη Γαλλία λειτουργούν σήμερα 57 πυρηνικοί αντιδραστήρες, ενώ παράλληλα σχεδιάζεται η κατασκευή τουλάχιστον έξι ακόμη μεγάλων αντιδραστήρων τα επόμενα χρόνια. Όπως επισημαίνουν αναλυτές, η Γαλλία είναι μια χώρα που γνωρίζει εδώ και δεκαετίες πώς λειτουργεί η βιομηχανία, τι απαιτείται στο πεδίο της έρευνας και της στελέχωσης του ανθρώπινου δυναμικού, καθώς και πώς μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά ο ρυθμιστικός φορέας. Στο πλαίσιο αυτό θα υπάρξει υποστήριξη από τον γαλλικό ρυθμιστικό φορέα ασφάλειας προς την Ελληνική Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας, η οποία αποτελεί τον ελληνικό ρυθμιστή.
Εκτιμάται ότι θα μπορούσαν να συναφθούν αντίστοιχες συμφωνίες και με χώρες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες και ο Καναδάς – χώρες με μακρόχρονη και επιτυχημένη εμπειρία σε πυρηνικά προγράμματα. Η Ελλάδα θα αξιοποιήσει τις βέλτιστες πρακτικές, ώστε να προετοιμάσει ταχύτερα το δικό της πρόγραμμα.
Ποιος θα είναι ο ρόλος της Διυπουργικής Επιτροπής
Η αποστολή της Διυπουργικής Επιτροπής δεν είναι η άμεση δημιουργία ρυθμιστικού πλαισίου – αυτό θα γίνει σε μεταγενέστερο στάδιο. Η Επιτροπή θα καταθέσει συγκεκριμένη πρόταση για το τι πρέπει να γίνει και ποια είναι τα υφιστάμενα κενά στο ρυθμιστικό πλαίσιο: ποιοι νόμοι πρέπει να θεσπιστούν και πώς πρέπει να αναδιοργανωθεί ο ρυθμιστικός φορέας ασφάλειας. Παράλληλα, θα αποτυπώσει και τον χρονικό ορίζοντα υλοποίησης. Δηλαδή, από τη στιγμή που θα ξεκινήσουν αυτές οι διαδικασίες, πόσος χρόνος απαιτείται για τη δημιουργία ενός πλήρους ρυθμιστικού και νομικού πλαισίου.
Με βάση αυτή την πρόταση, η κυβέρνηση θα αποφασίσει αν θα προχωρήσει στην έναρξη ενός γενικού προγράμματος για την ανάπτυξη της πυρηνικής ενέργειας, κάτι που εκτιμάται ότι μπορεί να συμβεί μέσα σε ένα έως δύο χρόνια από σήμερα.
Μιλώντας στο energygame ο Διονύσης Χιώνης, συνιδρυτής της Athlos Energy αναφέρει πως «η πρόσφατη ανακοίνωση για τη δημιουργία ενός θεσμικού μηχανισμού αξιολόγησης της πυρηνικής ενέργειας για τη χώρα μας, σε συνδυασμό και με τη νέα ελληνογαλλική συνεργασία στον τομέα της πυρηνικής τεχνολογίας, αποτελεί άλλο ένα ουσιαστικό βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση. Η Ελλάδα μπορεί να ξεκινήσει μια ποσοτικοποιημένη, τεκμηριωμένη και βασισμένη σε δεδομένα αξιολόγηση των πλεονεκτημάτων, των προκλήσεων και των προϋποθέσεων της πυρηνικής ενέργειας. Η αξιοποίηση βέλτιστων πρακτικών από χώρες με μακρά και επιτυχημένη πυρηνική εμπειρία, όπως η Γαλλία, μπορεί να βοηθήσει την Ελλάδα να αναπτύξει σοβαρή τεχνογνωσία, θεσμική ωριμότητα και ρεαλιστική κατανόηση του τι απαιτείται για ένα ασφαλές, αξιόπιστο και κοινωνικά αποδεκτό πυρηνικό πρόγραμμα. Επιγραμματικά, η χώρα μας προχωράει σταθερά σε μια ώριμη εθνική αξιολόγηση έχοντας ως στόχο να χρησιμοποιήσει την εμπειρία και τεχνογνωσία χωρών που ειδικεύονται στην πυρηνική τεχνογνωσία».
