Διευκρινίσεις για τον τρόπο χειρισμού από τις αρμόδιες υπηρεσίες του Δημοσίου υποθέσεων που αφορούν σε ακίνητα τα οποία αποτέλεσαν αντικείμενο αναδασμού (διανομής) από το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, δηλαδή σε ακίνητα που εντάσσονται σε περιοχή διανεμητέα βάσει της αγροτικής νομοθεσίας, δίδει το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών με σχετική εγκύκλιο που εξέδωσε πρόσφατα.
Οι διευκρινίσεις της εγκυκλίου αφορούν ακόμη και σε περιπτώσεις στις οποίες ο αναδασμός δεν περατώθηκε με την οριστική της κύρωση και με την έκδοση και μεταγραφή παραχωρητηρίων.
Τι ισχύει
Σύμφωνα με τις διατάξεις της παραγράφου 4 του άρθρου 16 του ν. 5024/2023 για την εξαγορά καταπατημένων εκτάσεων του Δημοσίου από τους ιδιώτες κατόχους τους και τις διευκρινίσεις της εγκυκλίου του υπουργείου:
1 Σε ακίνητα εντός και εκτός σχεδίου πόλεως τα οποία αποτέλεσαν αντικείμενο αναδασμού από το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, δηλαδή σε ακίνητα που εντάσσονται σε περιοχή διανεμητέα βάσει της αγροτικής νομοθεσίας, το Δημόσιο, κατά δέσμια αρμοδιότητα, δεν προβάλλει δικαιώματα και απέχει από την ένδικη διεκδίκησή τους, εφόσον συντρέχουν σωρευτικά οι ακόλουθες προϋποθέσεις:
* δεν έχει εκδοθεί και κοινοποιηθεί στον φερόμενο δικαιούχο Πρωτόκολλο Διοικητικής Αποβολής (ΠΔΑ) ή Πρωτόκολλο Καθορισμού Αποζημίωσης Αυθαίρετης Χρήσης (ΠΚΑΑΧ) ή δεν έχει επιβληθεί πρόστιμο αυθαίρετης κατάληψης, για το συγκεκριμένο ακίνητο, εκτός αν πρόκειται για ανταλλάξιμο ακίνητο, ήτοι κατά τις εκάστοτε ισχύουσες διατάξεις.
* δεν προβάλλονται δικαιώματα του Δημοσίου εξ άλλης αιτίας.
2 Η συνδρομή των παραπάνω προϋποθέσεων διαπιστώνεται, αυτεπαγγέλτως ή κατόπιν αιτήσεως, από τις αρμόδιες υπηρεσίες των Περιφερειών της χώρας, ήτοι από τις οικείες Διευθύνσεις Αγροτικής Ανάπτυξης & Κτηνιατρικής ή Διευθύνσεις Πολιτικής Γης, κατά περίπτωση, στις οποίες τηρούνται τα κτηματολογικά στοιχεία των ακινήτων αυτών και οι οποίες υποχρεούνται να προβούν σε όλες τις απαραίτητες διαχειριστικές πράξεις και στην παροχή περαιτέρω διευκρινίσεων σχετικά με το πραγματικό και νομικό καθεστώς των εν λόγω ακινήτων. Οι αιτήσεις δύναται να υποβάλλονται στη Διεύθυνση Διαχείρισης Ακίνητης Περιουσίας του ΥΠΑΑΤ, η οποία τις διαβιβάζει αμελλητί στις παραπάνω Υπηρεσίες των Περιφερειών, για ενέργειες αρμοδιότητάς τους.
Οι ως άνω αναφερόμενες υπηρεσίες των Περιφερειών βεβαιώνουν για κάθε ακίνητο χωριστά τη συνδρομή ή μη των προϋποθέσεων, κατά προτίμηση συντάσσοντας, αυτεπαγγέλτως ή κατ’ αίτημα και με τη συνδρομή του ενδιαφερομένου, τοπογραφικό διάγραμμα, το οποίο πρέπει να συνοδεύεται και από βεβαίωση της οικείας Υπηρεσίας Δόμησης (Υ.ΔΟΜ.) ή υπεύθυνη δήλωση αρμοδίου μηχανικού, κατά το πρότυπο του άρθρου 5 του ν. 651/1977, για το πολεοδομικό καθεστώς του ακινήτου και, ιδίως, αναφορικά με τη θέση του ως εντός ή εκτός σχεδίου πόλεως ή οικισμού.
Σημειώνεται ότι για τη βεβαίωση ιδίως της συνδρομής περί προβολής δικαιωμάτων του Δημοσίου εξ άλλης αιτίας, οι ως άνω υπηρεσίες συνεργάζονται με λοιπές καθ’ ύλην αρμόδιες υπηρεσίες που διαχειρίζονται ιδιωτική ακίνητη περιουσία του Δημοσίου και, ιδίως, με τις κατά τόπο αρμόδιες Κτηματικές Υπηρεσίες και Διευθύνσεις Δασών.
Αλλη αιτία για την προβολή ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων του Δημοσίου συνιστούν, ιδίως:
* επιγενόμενοι του κατ’ αρχήν εξεταζομένου καθεστώτος διανομής βάσει της αγροτικής νομοθεσίας
* ισχυροί και απαράγραπτοι τίτλοι κτήσεως, όπως η συντελεσμένη αναγκαστική απαλλοτρίωση υπέρ του Δημοσίου
* η χρησικτησία
* η εξαγορά ή
* άλλης φύσεως ειδική ή καθολική διαδοχή.
Οταν διαπιστώνεται ότι συντρέχουν σωρευτικά οι προαναφερθείσες εκ του νόμου προϋποθέσεις, η κατά περίπτωση αρμόδια υπηρεσία αρχειοθετεί την υπόθεση αμελλητί. Αν, όμως, διαπιστωθεί αρμοδιότητα άλλης Αρχής, ο φάκελος διαβιβάζεται σ’ αυτήν.
3 Περιπτώσεις στις οποίες θα διαπιστωθεί ότι έχει γίνει κάποια ενέργεια για διεκδίκηση του ακινήτου από το Δημόσιο, ενώ συντρέχουν οι προαναφερθείσες κατά περίπτωση προϋποθέσεις, πρέπει να αντιμετωπίζονται ως εξής:
* Τυχόν σχετική εισήγηση για διεκδίκηση ακινήτου ανακαλείται αμελλητί και ενημερώνεται ο οικείος δικαστικός παραστάτης του Δημοσίου.
* Στην περίπτωση που έχουν ασκηθεί αγωγές από το Δημόσιο για ακίνητο που εμπίπτει σε διανεμητέα έκταση, οι εκκρεμείς δίκες καταργούνται.
* Υπό τις ίδιες προϋποθέσεις, στην περίπτωση επιθετικής δικονομικής ενέργειας, και ιδίως εναγωγής του Δημοσίου από τρίτον, που επικαλείται αντίθετο τίτλο κτήσεως, κατά πρωτότυπο ή παράγωγο τρόπο, επί ακινήτου σε διανεμητέα έκταση, το Δημόσιο δεν προβάλλει δικαιώματα και ιδίως την ένσταση ιδίας κυριότητας.
