Πρόγραμμα οικονομικών κινήτρων για να συνδεθούν με το αποχετευτικό δίκτυο κατοικίες και επιχειρήσεις ετοιμάζει το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Το νέο «Εξοικονομώ για την αποχέτευση» θα επιδοτήσει την ιδιωτική δαπάνη για την προσαρμογή της αποχέτευσης των κτιριακών εγκαταστάσεων, προκειμένου να οδηγούνται τα λύματα στο φρεάτιο της εξωτερικής διακλάδωσης του δικτύου αποχέτευσης, σε οικισμούς Α΄, Β΄ και Γ΄ κατηγορίας. Ο αριθμός των εν λόγω οικισμών άνω των 2.000 κατοίκων ανέρχεται σε 482.
Προϋπόθεση αποτελεί να έχει ολοκληρωθεί η κατασκευή του εξωτερικού δικτύου αποχέτευσης με τις απαραίτητες αναμονές, γεγονός που θα επιβεβαιώνεται από την αρμόδια ΔΕΥΑ ή τον αντίστοιχο Δήμο που έχουν κατασκευάσει το δίκτυο αποχέτευσης.
Ο συνολικός προυπολογισμός του προγράμματος ανέρχεται σε 30 εκατομμύρια ευρώ, ενώ η επιδότηση θα δοθεί χωρίς εισοδηματικά κριτήρια με κατ’ αποκοπή προκαθορισμένο ποσό ανά κατοικία. Η επιδότηση θα αφορά σε όλες τις κατηγορίες ακινήτων, δηλαδή μονοκατοικία, πολυκατοικία, επαγγελματική στέγη. Στη δράση θα συμπεριληφθούν τέσσερις κατηγορίες επιδοτήσεων, στις οποίες θα εντάσσονται οι ωφελούμενοι ανάλογα με την αναγκαιότητα τοποθέτησης εξοπλισμού και τη γεωγραφική θέση του ακινήτου (νησιωτική ή ηπειρωτική), ενώ όλα τα στάδια από την υποβολή αίτησης μέχρι την καταβολή της επιδότησης θα υλοποιούνται μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας https://apoxetefsisyndesi.gov.gr, που θα τεθεί σε λειτουργία όταν αρχίσει η υποβολή των αιτήσεων.
Ως ημερομηνία λήξης της προθεσμίας επιλεξιμότητας των δαπανών των προτεινόμενων πράξεων ορίζεται η 31/12/2029, ενώ επιλέξιμοι οικισμοί είναι αυτοί στους οποίους έχει ολοκληρωθεί η κατασκευή του δικτύου αποχέτευσης, εξυπηρετούνται από Εγκατάσταση Επεξεργασίας Λυμάτων και χαρακτηρίζονται από χαμηλά ποσοστά συνδέσεων των πολιτών με το δίκτυο αποχέτευσης.
Υπενθυμίζεται ότι η δυνατότητα παροχής κινήτρων είχε προβλεφθεί σε νόμο του 2022 καθώς το κόστος κατασκευής για τις εξωτερικές διακλαδώσεις του αποχετευτικού συστήματος έως τα όρια του κάθε οικοπέδου αναλαμβάνουν οι δήμοι ή οι εταιρίες, αλλά το κόστος του εσωτερικού δικτύου, το οποίο δεν είναι καθόλου αμελητέο, αναλαμβάνουν οι ιδιοκτήτε, πολλοί εκ των οποίων διστάζουν να συνδεθούν με το αποχετευτικό δίκτυο της περιοχής τους ακόμα και όταν αυτό υφίσταται.
Στόχος η αποφυγή των ευρωπροστίμων
Στόχος του προγράματος είναι αφενός να αξιοποιηθούν οι υποδομές (δίκτυα και εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων) που έχουν κατασκευαστεί ή κατασκευάζονται και αφετέρου να συμμορφωθούν στη σχετική κοινοτική οδηγία για τη διαχείριση των αστικών λυμάτων περισσότεροι οικισμοί.
Ειδικά το τελευταίο θεωρείται κρίσιμο δεδομένου ότι η χώρα μας έχει ήδη αρκετές ευρωκαταδίκες στο ενεργητικό της, οι οποίες την αναγκάζουν στην πληρωμή υπέρογκων προστίμων. Μόλις τον περασμένο Ιούλιο η Ευρωπαική Επιτροπή αποφάσισε να παραπέμψει για ακόμα μία φορά την Ελλάδα στο Ευρωπαικό Δικαστήριο εξαιτίας της μη πλήρους συμμόρφωσης με τις υποχρεώσεις συλλογής και επεξεργασίας που προβλέπονται στην οδηγία για την επεξεργασία των αστικών λυμάτων.
Κι αυτό ενώ η χώρα μας έχει πληρώσει από το 2014 έως σήμερα τουλάχιστον 184 εκατομμύρια ευρώ σε πρόστιμα που της έχουν επιβληθεί από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο και αφορούν παραβάσεις σχετιζόμενες με απόβλητα και αστικά λύματα.
Υπενθυμίζεται ότι η συγκεκριμένη οδηγία αποσκοπεί στην προστασία της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος, απαιτώντας τη συλλογή και την επεξεργασία των αστικών λυμάτων πριν από την απόρριψή τους στο περιβάλλον. Ορίζει συγκεκριμένα ότι για την επεξεργασία των αστικών λυμάτων, τα κράτη μέλη πρέπει να διαθέτουν αποχετευτικά δίκτυα για όλους τους οικισμούς με τουλάχιστον 2.000 κατοίκους.
Τα κράτη μέλη πρέπει επίσης να διασφαλίζουν ότι οι απορρίψεις οι οποίες προέρχονται από σταθμούς επεξεργασίας αστικών λυμάτων που εξυπηρετούν οικισμούς με τουλάχιστον 2.000 κατοίκους συμμορφώνονται τουλάχιστον με το επίπεδο δευτεροβάθμιας επεξεργασίας (που συνίσταται στην επεξεργασία οργανικής ύλης στα αστικά λύματα), πριν από την απόρριψή τους στο περιβάλλον. Εάν ένας οικισμός απορρίπτει τα λύματά του σε ευαίσθητη περιοχή, πρέπει να διασφαλίζει ότι υποβάλλονται σε επεξεργασία αυστηρότερη από τη δευτερογενή.
Τα στοιχεία
Σύμφωνα με τα στοιχεία, τα οποία είχε συμπεριλάβει στην απόφασή της η Κομισιόν, στη χώρα μας 153 οικισμοί παρουσιάζουν εκτεταμένες παραλείψεις συμμόρφωσης με την οδηγία, οι οποίες αφορούν κυρίως στις υποδομές. Και στους 153 αυτούς οικισμούς η Ελλάδα πρέπει ακόμη να διασφαλίσει ότι υπάρχουν συστήματα συλλογής λυμάτων και ότι, όταν δικαιολογείται η χρήση μεμονωμένων ή άλλων κατάλληλων συστημάτων (π.χ. σηπτικών δεξαμενών), τα συστήματα αυτά επιτυγχάνουν το ίδιο επίπεδο περιβαλλοντικής προστασίας.
Για 143 από τους εν λόγω οικισμούς, η Ελλάδα εξακολουθεί να μην παρέχει δευτεροβάθμια επεξεργασία πριν από την απόρριψη των λυμάτων. Επιπλέον, σε έναν οικισμό εξακολουθεί να μην παρέχει αυστηρότερη επεξεργασία πριν από την απόρριψη λυμάτων σε ευαίσθητες περιοχές.
Η τελευταία παραπομπή στο Ευρωδικαστήριο είναι η τέταρτη υπόθεση επί παραβάσει σχετικά με την εσφαλμένη εφαρμογή της οδηγίας στην Ελλάδα μετά το Θριάσιο, την Ανατολική Αττική, και την υπόθεση των οικισμών Προσοτσάνης, Δοξάτου, Ελευθερούπολης, Βάγιας και Γαλάτιστας. Η τελευταία έκλεισε με συμμόρφωση της χώρας μας και εξασφάλιση επαρκούς συλλογής και επεξεργασίας λυμάτων στους πέντε οικισμούς, αλλά για τις άλλες δύο υποθέσεις το Δικαστήριο της ΕΕ επέβαλε πρόστιμα στην Ελλάδα, τα οποία εξακολουθεί να καταβάλλει.
Η κατάσταση μάλιστα αναμένεται να δυσκολέψει περισσότερο καθώς οι προυποθέσεις της σχετικής οδηγίας αυστηροποιήθηκαν. Η νέα οδηγία απαιτεί από τα κράτη-μέλη να συλλέγουν και να επεξεργάζονται τα αστικά λύματα από περιοχές με πληθυσμό άνω των 1.000 κατοίκων, μειώνοντας σημαντικά το όριο από τα 2.000 άτομα που ίσχυε παλιότερα. Για την καλύτερη αντιμετώπιση της ρύπανσης και την αποτροπή της ανεπεξέργαστης απόρριψης λυμάτων στο περιβάλλον, οι μικρότερες περιοχές θα πρέπει να διαθέτουν συστήματα συλλογής έως το 2035, με επεξεργασία των οργανικών ουσιών πριν την απόρριψη.
Image by LATUPEIRISSA from Pixabay
