Κομφούζιο έχουν προκαλέσει διατάξεις του Κανονισμού Έκδοσης Αδειών Παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ του 2011, σύμφωνα με τις οποίες, οι υποψήφιοι επενδυτές που υποβάλλουν στη ΡΑΕ αιτήσεις για άδειες (κυρίως φωτοβολταϊκών), δεν υποχρεώνονται να προσκομίσουν και τίτλους ιδιοκτησίας ή συμφωνητικά μίσθωσης γης.
Το αποτέλεσμα είναι, μετά και τον τελευταίο γύρο υποβολής αιτήσεων τον περασμένο Δεκέμβριο στην Αρχή, εκατοντάδες ιδιοκτήτες οικοπέδων ή αγροτεμαχίων να βρίσκονται αντιμέτωποι με μία δυσάρεστη έκπληξη: Υποψήφιοι επενδυτές να έχουν δεσμεύσει, ερήμην τους, τις δικές τους εκτάσεις, λαμβάνοντας μάλιστα και τις σχετικές άδειες παραγωγής.
Και το κακό δεν σταματά εδώ: Μπορεί δύο επενδυτές να έχουν δηλώσει την ίδια ξένη γη και να ερίζουν μεταξύ τους για έκταση, η οποία, όπως προαναφέρθηκε, δεν τους ανήκει καν!
Τα παραπάνω προκύπτουν από καταγγελίες πολιτών και το πρόβλημα επιβεβαιώνεται και από τη ΡΑΕ, η οποία βρίσκεται με δεμένα τα χέρια από το νόμο του 2010 καθώς και τον κανονισμό που εκδόθηκε το 2011, καθώς δεν μπορεί να δέχεται αντιρρήσεις, μετά την παρέλευση προθεσμίας 15 ημερών από τη δημοσιοποίηση των αδειών. Κι αυτό καθώς πολλοί ανυποψίαστοι ιδιοκτήτες δεν μπορούν να φανταστούν ότι η γη τους δεσμεύεται από τρίτους. Αρκετοί από αυτούς, όπως είναι φυσικό, δεν γνωρίζουν καν τη διαδικασία παρακολούθησης των ανακοινώσεων της ΡΑΕ, αγνοούν δε ακόμη και την ύπαρξη της Αρχής.
Η υποχρέωση για την υποβολή τίτλων κυριότητας ή παραχώρησης έρχεται στο στάδιο της έκδοσης Άδειας Εγκατάστασης και τότε οι κάτοχοι των εκτάσεων τις οποίες έχουν δεσμεύσει επενδυτές είναι υποχρεωμένες, είτε να προχωρούν σε δικαστικά μέτρα, είτε να συμβιβάζονται με απαιτήσεις των εταιριών ανάπτυξης φωτοβολταϊκών σε βάρος των νόμιμων συμφερόντων τους. Πολλοί ιδιοκτήτες γης, καταγγέλλουν μάλιστα ότι ακόμη κι αν εντοπίζουν τον υποψήφιο επενδυτή ζητώντας του την εγκατάλειψη των σχεδίων, ο τελευταίος το αρνείται επικαλούμενος τη νομοθεσία του 2010 και τον Κανονισμό του 2011.
Το πλέον ανησυχητικό, όμως, είναι ο κίνδυνος να ενεργοποιηθούν διατάξεις περί αναγκαστικής απαλλοτρίωσης γης μια και τα έργα ΑΠΕ θεωρούνται «έργα δημοσίου συμφέροντος». Και τότε οι ιδιοκτήτες να βρεθούν πολλαπλά ζημιωμένοι. Κάτι τέτοιο δεν έχει γίνει μέχρι τώρα, αλλά είναι πάντα ένα «όπλο» στα χέρια του επενδυτή.
Το αλαλούμ είναι σε γνώση της ΡΑΕ, η οποία σύμφωνα με πληροφορίες, ζητά νομοθετική επίλυσή του στο πλαίσιο μάλιστα και του νομοσχεδίου του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, το οποίο έχει τεθεί σε δημόσια διαβούλευση.
Η διόγκωση του προβλήματος
Το χάος με τη δέσμευση των ξένων εκτάσεων άρχισε να βγαίνει στο προσκήνιο μετά τον τελευταίο γύρο υποβολής αιτήσεων για άδεια παραγωγής από ΑΠΕ.
Τον Δεκέμβριο του 2019 στη ΡΑΕ υποβλήθηκαν αιτήσεις για περίπου 15,6 GW. Ισχύς πολλαπλάσια σε σχέση με τους προηγούμενους κύκλους και σχεδόν διπλάσια από αυτή που έχει θέσει το ΕΣΕΚ για το 2030 (8,3 GW). Είναι αντιληπτό ότι δεν είναι δυνατόν να υλοποιηθούν όλα τα αιτούμενα έργα και συνεπώς πολλοί υποψήφιοι επενδυτές υποβάλλουν όσο το δυνατό περισσότερες εικονικές αιτήσεις προκειμένου να πετάξουν εκτός και ανταγωνιστές τους.
Έτσι, ο υπερβολικά μεγάλος αριθμός αιτήσεων έφερε στο φως το κομφούζιο με τη γη. Μάλιστα πλειάδα ιδιοκτητών το ανακάλυψε καθώς έσπευσαν με τη σειρά τους να εκμεταλλευτούν τα αγροτεμάχια τους για την ανάπτυξη έργων ΑΠΕ και όταν υπέβαλαν αιτήσεις στη ΡΑΕ διαπίστωσαν πως τα αγροτεμάχια τους ήταν δεσμευμένα από ξένους.
Τα σχόλια στη δημόσια διαβούλευση
Ανάμεσα, στα σχόλια που έχουν κατατεθεί ξεχωρίζει και του καθηγητή ΕΜΠ κ. Παναγιώτη Ζεντέλη, ο οποίος και αναδεικνύει το μεγάλο πρόβλημα:
-στη ΡΑΕ να εμφανίζεται μία εικονική πραγματικότητα πλήθους πλασματικών έργων χιλιάδων MW σε ξένη γη, που δεν θα γίνουν ποτέ
-να υπάρχουν πολλές τέτοιες αιτήσεις επιτήδειων στον ίδιο ή σε επόμενο κύκλο, που τα αντίστοιχα αγροτεμάχια είναι ίδια ή είναι επικαλυπτόμενα
-ορισμένοι ιδιοκτήτες, που τυχαία είδαν στη ΡΑΕ τέτοιες αιτήσεις εν αγνοία τους, γνωστοποίησαν στη ΡΑΕ το πρόβλημα, η οποία συστηματικά απαντούσε ότι δεν υποχρεούται να εξετάσει αυτό το θέμα
Έτσι, ήδη υπάρχει πρόβλημα αιτήσεων για Φ/Β έργα χωρίς συμφωνητικό μισθωτηρίου της αντίστοιχης γης».
Ο καθηγητής, μάλιστα, παρατηρεί ότι «με το σχέδιο νόμου το πρόβλημα όχι μόνο δεν αντιμετωπίζεται αλλά ενισχύεται η μεγέθυνσή του».
Σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο άρθρο 15 του υπό διαβούλευση σχεδίου νόμου για την απλοποίηση των διαδικασιών για τις ΑΠΕ, όπως εξηγεί ο κ. Ζεντέλης, θα πρέπει να υποβληθούν αντιρρήσεις από τους έχοντες έννομο συμφέρον, εν προκειμένω από τους ιδιοκτήτες της γης, αν ανακαλύψουν πριν τη χορήγηση από τη ΡΑΕ της Βεβαίωσης Παραγωγής ότι κάποιοι έχουν αιτηθεί Φ/Β Έργα στα αγροτεμάχιά τους. Και βεβαίως τίθενται πολλά ερωτήματα, λέει και τα παραθέτει:
– τι θα γίνει αν το ανακαλύψουν μετά τη χορήγηση από τη ΡΑΕ της Βεβαίωσης Παραγωγής στους επιτήδειους;
-όλοι οι ιδιοκτήτες αγροτεμαχίων της Επικράτειας πρέπει να παρακολουθούν μήπως κάποιος επιτήδειος αιτήθηκε Φ/Β Έργο στο αγροτεμάχιό τους για να προβάλλουν αντιρρήσεις εγκαίρως;
Ο καθηγητής του ΕΜΠ προτείνει μία απλή επίλυση: «Να υποβάλλεται με την αίτηση στη ΡΑΕ για χορήγηση Βεβαίωσης Παραγωγής Φ/Β Έργου είτε το συμφωνητικό μίσθωσης της γης, με συνημμένο εξαρτημένο τοπογραφικό διάγραμμα, είτε υπεύθυνη δήλωση περί αυτού με πλήρη στοιχεία του ή των εκμισθωτών και με συντεταγμένες του ή των αγροτεμαχίων».
