Του Χάρη Φλουδόπουλου
Σε πλήρη επιτάχυνση βρίσκεται το μεγάλο πρόγραμμα εγκατάστασης έξυπνων μετρητών του ΔΕΔΔΗΕ, με τον Διαχειριστή να τοποθετεί αυτή την περίοδο περισσότερους από 4.500 νέους μετρητές την ημέρα, και μάλιστα 7 ημέρες την εβδομάδα, καθώς το μεγαλύτερο ίσως έργο ψηφιοποίησης του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας περνά πλέον στη φάση της μαζικής ανάπτυξης.
Η ταχύτητα με την οποία εξελίσσεται το πρόγραμμα αποτυπώνεται και στα τελευταία επίσημα στοιχεία του ΔΕΔΔΗΕ. Με βάση τα στοιχεία του Διαχειριστή μέχρι τον Ιούνιο φέτος, οι εγκαταστάσεις είχαν ήδη φτάσει περίπου τα 1,6 εκατ., καλύπτοντας μάλιστα το 60% της καταναλισκόμενης ηλεκτρικής ενέργειας.
Για το 2026 προβλέπεται ετήσια προσθήκη περίπου 970.000 έξυπνων μετρητών, ώστε ο συνολικός αριθμός των εγκατεστημένων συσκευών να φτάσει τα 2,37 εκατ. στο τέλος του έτους. Με την ολοκλήρωση αυτού του βήματος, οι έξυπνοι μετρητές θα καταγράφουν το 66% της συνολικής καταναλισκόμενης ενέργειας.
Από εκεί και πέρα οι ρυθμοί ανεβαίνουν ακόμη περισσότερο. Το 2027 προγραμματίζεται η εγκατάσταση επιπλέον 1,34 εκατ. μετρητών, με το συνολικό απόθεμα να ανεβαίνει στα 3,71 εκατ. και την κάλυψη της κατανάλωσης στο 74%.
Το 2028 προβλέπονται ακόμη 1,34 εκατ. εγκαταστάσεις, ανεβάζοντας το σύνολο στα 5,04 εκατ. και την κάλυψη στο 82%. Το 2029, με περίπου 1,33 εκατ. νέες εγκαταστάσεις, οι έξυπνοι μετρητές θα φτάσουν τα 5,94 εκατ. και θα καλύπτουν πλέον το 91% της ενέργειας.
Το τελευταίο μεγάλο βήμα θα γίνει το 2030, όταν προβλέπεται να προστεθούν ακόμη 1,76 εκατ. μετρητές, ώστε να επιτευχθεί ο τελικός στόχος των 7,7 εκατ. έξυπνων μετρητών και κάλυψης του 100% της καταναλισκόμενης ενέργειας.
Το μεγάλο άλμα της επόμενης τετραετίας
Από τα περίπου 1,6 εκατ. που είχαν εγκατασταθεί έως τον Ιούνιο, ο ΔΕΔΔΗΕ καλείται μέσα στην επόμενη τετραετία να προσθέσει περισσότερους από 6 εκατ. μετρητές, δημιουργώντας στην πράξη μια εντελώς νέα ψηφιακή υποδομή μέτρησης της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας.
Ο τρέχων ρυθμός των άνω των 4.500 εγκαταστάσεων ημερησίως δείχνει ότι το έργο έχει ήδη περάσει από την πιλοτική κλίμακα, στην εντατικοποίηση. Και οι ρυθμοί θα πρέπει να παραμείνουν ιδιαίτερα υψηλοί τα επόμενα χρόνια, καθώς μόνο την περίοδο 2027-2030 το πρόγραμμα της εταιρείας προβλέπει περίπου 5,8 εκατ. νέες εγκαταστάσεις.
Τι αλλάζει για τον καταναλωτή
Οι έξυπνοι μετρητές αποτελούν την απαραίτητη υποδομή για να αλλάξει συνολικά ο τρόπος με τον οποίο καταγράφεται, τιμολογείται και τελικά καταναλώνεται το ηλεκτρικό ρεύμα.
Το πρώτο και πιο άμεσο όφελος είναι η τηλεμέτρηση της πραγματικής κατανάλωσης. Αντί για περιοδικές επιτόπιες καταμετρήσεις και εκτιμήσεις κατανάλωσης, ο Διαχειριστής και οι προμηθευτές αποκτούν πρόσβαση σε πολύ συχνότερα και ακριβέστερα δεδομένα.
Αυτό σημαίνει σταδιακά λιγότερους “έναντι” λογαριασμούς, ακριβέστερη τιμολόγηση και δυνατότητα του ίδιου του καταναλωτή να γνωρίζει πολύ καλύτερα το ενεργειακό του προφίλ.
Ακόμη σημαντικότερη είναι η δυνατότητα ανάπτυξης δυναμικών τιμολογίων, στα οποία η τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος μεταβάλλεται μέσα στην ημέρα ανάλογα με τις συνθήκες της χονδρεμπορικής αγοράς. Ένας καταναλωτής θα μπορεί έτσι να μεταφέρει μέρος της κατανάλωσής του –για παράδειγμα τη φόρτιση ενός ηλεκτρικού αυτοκινήτου ή τη λειτουργία ενεργοβόρων συσκευών– στις ώρες που η ηλεκτρική ενέργεια είναι φθηνότερη.
Κρίσιμοι για το νέο ενεργειακό σύστημα
Η δυνατότητα αυτή γίνεται ακόμη σημαντικότερη όσο αυξάνεται η διείσδυση των ΑΠΕ. Τις μεσημεριανές ώρες, όταν η παραγωγή των φωτοβολταϊκών είναι μεγάλη και οι τιμές στη χονδρεμπορική αγορά συχνά υποχωρούν δραστικά, η μεταφορά φορτίου προς αυτές τις ώρες μπορεί να δημιουργήσει όφελος τόσο για τον καταναλωτή όσο και για το ηλεκτρικό σύστημα.
Οι έξυπνοι μετρητές αποτελούν επομένως βασική προϋπόθεση για την ανάπτυξη του demand response, της ηλεκτροκίνησης, της αποθήκευσης πίσω από τον μετρητή και γενικότερα της ενεργότερης συμμετοχής του καταναλωτή στην αγορά ηλεκτρισμού.
Και όπλο κατά των ρευματοκλοπών
Υπάρχει όμως και μία δεύτερη διάσταση, ιδιαίτερα σημαντική για το κόστος που τελικά επωμίζονται οι συνεπείς καταναλωτές: η αντιμετώπιση των ρευματοκλοπών και των μη τεχνικών απωλειών.
Η δυνατότητα συνεχούς παρακολούθησης των δεδομένων κατανάλωσης διευκολύνει τον εντοπισμό ασυνήθιστων μεταβολών και ύποπτων παρεμβάσεων στις μετρητικές διατάξεις. Το ζήτημα έχει ιδιαίτερη οικονομική βαρύτητα. Σύμφωνα το ΔΕΔΔΗΕ, το κόστος των μη τεχνικών απωλειών υπολογίζεται σε περίπου 450 εκατ. ευρώ ετησίως και μετακυλίεται στους συνεπείς καταναλωτές. Η επιβάρυνση υπολογιζόταν περίπου στα 60 ευρώ ανά λογαριασμό ετησίως, ενώ οι παρεμβάσεις των τελευταίων δύο ετών την έχουν ήδη περιορίσει περίπου στα 50 ευρώ. Μάλιστα ο περιορισμός των ρευματοκλοπών μέσω της εγκατάστασης των έξυπνων μετρητών συγκαταλέγεται στο πακέτο των μέτρων που έχει στη φαρέτρα της η κυβέρνηση προκειμένου να μειωθεί κατά 30% το κόστος του ρεύματος μέχρι το 2030
Μάλιστα, ο ΔΕΔΔΗΕ εκτιμά το συνολικό όφελος για τους συνεπείς καταναλωτές μόνο για τη διετία 2024-2025 σε 150-200 εκατ. ευρώ, τόσο από τη μόνιμη μείωση των απωλειών όσο και από την αξιοποίηση των εισπράξεων από πρόστιμα μέσω του ρυθμιστικού μηχανισμού.
Με τον ρυθμό εγκατάστασης να έχει πλέον ξεπεράσει τους 4.500 έξυπνους μετρητές την ημέρα, το μεγάλο στοίχημα για τον ΔΕΔΔΗΕ είναι να διατηρήσει την ταχύτητα ανάπτυξης ώστε από τα περίπου 1,6 εκατ. του περασμένου Ιουνίου να φτάσει στα 2,37 εκατ. στο τέλος του 2026, στα 5,04 εκατ. το 2028 και τελικά στα 7,7 εκατ. το 2030.
