Η Επιτροπή Επιτροπή ενέκρινε χθες χρηματοδότηση ύψους άνω των 380 εκατ. ευρώ για 168 νέα έργα σε ολόκληρη την Ευρώπη στο πλαίσιο του προγράμματος LIFE για το περιβάλλον και τη δράση για το κλίμα. Τα έργα LIFE βρίσκονται στον πυρήνα της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και μπορούν να βοηθήσουν την ΕΕ να γίνει κλιματικά ουδέτερη έως το 2050, επιτυγχάνοντας τους κλιματικούς, ενεργειακούς και περιβαλλοντικούς της στόχους. Στηρίζουν τη βιοποικιλότητα, την αποκατάσταση της φύσης και μια κυκλική οικονομία, συμβάλλοντας παράλληλα στη μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας σε όλη την ήπειρο.
Η νέα χρηματοδότηση αποτελεί αύξηση κατά 27 % σε σχέση με τη χρηματοδότηση του προηγούμενου έτους και θα κινητοποιήσει συνολικές επενδύσεις άνω των 562 εκατ. ευρώ. Έργα από όλες σχεδόν τις χώρες της ΕΕ θα επωφεληθούν από αυτή την ενωσιακή χρηματοδότηση, στο πλαίσιο των εξής τεσσάρων θεμάτων (υποπρογραμμάτων): φύση και βιοποικιλότητα· β) κυκλική οικονομία και ποιότητα ζωής· γ) μετριασμός της κλιματικής αλλαγής και προσαρμογή σ’ αυτήν· και δ) μετάβαση στην καθαρή ενέργεια.
Έργα στους τομείς της βιοποικιλότητας, της κυκλικής οικονομίας, του μετριασμού της κλιματικής αλλαγής και της προσαρμογής σ’ αυτήν, και της καθαρής ενέργειας
Ένα έργο για τη φύση θα βελτιώσει τη διαχείριση της βιοποικιλότητας σε επίπεδο πόλης, στις πόλεις Tartu (Εσθονία), Aarhus (Δανία) και Ρίγα (Λετονία), ώστε να αποκατασταθεί η συνδεσιμότητα και να ενισχυθεί η υγεία των οικοσυστημάτων. Τα προβλεπόμενα μέτρα περιλαμβάνουν την αποκατάσταση οικοτόπων και τη συμμετοχή των τοπικών κοινοτήτων σε εργασίες διατήρησης και αποκατάστασης.
Για να ενισχυθεί μια πιο κυκλική οικονομία, ένα ισπανικό έργο θα προωθήσει τα υβριδικά και πλήρως ηλεκτρικά τρακτέρ για χρήση σε αμπελώνες και οπωρώνες, καθώς και τον εξηλεκτρισμό των υποστηρικτικών μηχανημάτων. Το έργο αυτό θα καταδείξει πώς μπορεί να μειωθεί η κατανάλωση καυσίμων κατά 45 % και η χρήση λιπαντικού ελαίου κατά 30 %. Στην Ιταλία, ένα έργο επιδιώκει να αναπτύξει ένα νέο επιχειρηματικό μοντέλο κυκλικής οικονομίας το οποίο θα βασίζεται στη συλλογή, τη διαλογή και την ανακύκλωση υποδημάτων εξωτερικού χώρου με σκοπό να ανακτηθούν δευτερογενείς πρώτες ύλες για την κατασκευή νέων υποδημάτων υψηλής ποιότητας.
Ένα κυπριακό και ελληνικό έργο θα αναπτύξει και θα προωθήσει καινοτόμες τεχνικές για τη μείωση των κινδύνων που συνδέονται με την απερήμωση, τις μη βιώσιμες γεωργικές πρακτικές και τις δασικές πυρκαγιές, με σκοπό να στηρίξει την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή στον γεωργικό τομέα. Παράλληλα, στη Λετονία και τη Φινλανδία, ένα έργο θα εφαρμόσει μέτρα για τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής σε τυρφώνες. Θα επιδείξει πώς χρησιμοποιούνται καινοτόμα εργαλεία για την παρακολούθηση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και την αποκατάσταση των τυρφώνων, μεταξύ των οποίων η τηλεπισκόπηση και η μοντελοποίηση.
Όσον αφορά τη μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας, επτά έργα θα δημιουργήσουν 16 νέα κέντρα ενιαίας εξυπηρέτησης με σκοπό να διευκολύνουν την ενεργειακή ανακαίνιση χιλιάδων ιδιόκτητων κατοικιών σε πέντε χώρες της ΕΕ. Τρία έργα θα βοηθήσουν τα νοικοκυριά να μειώσουν τους λογαριασμούς ενέργειάς τους, εφαρμόζοντας την ενεργειακή ανακαίνιση για ευάλωτες περιοχές, και καταρτίζοντας εξατομικευμένους χάρτες πορείας για την ανακαίνιση στη νότια και ανατολική Ευρώπη. Έξι έργα θα ενισχύσουν τις ενεργειακές κοινότητες σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο ώστε να επενδύσουν στην ενεργειακή μετάβαση. Οι κοινότητες αυτές θα συμμετάσχουν επίσης σε έργα ενεργειακής απόδοσης και παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, τα οποία θα περιλαμβάνουν την κοινοτική θέρμανση και ψύξη, σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Νέα έργα στο πλαίσιο της ενωσιακής χρηματοδότησης των 380 εκατ. ευρώ
Φύση και βιοποικιλότητα
- 27 έργα για τη φύση και τη βιοποικιλότητα θα συμβάλουν στην προστασία της βιοποικιλότητας στην Ευρώπη και θα στηρίξουν την εφαρμογή των οδηγιών για τα πτηνά και τους οικοτόπους, τη στρατηγικής της ΕΕ για τη βιοποικιλότητα με ορίζοντα το 2030 και την προτεινόμενη νομοθετική πράξη για την αποκατάσταση της φύσης. Διαθέτουν συνολικό προϋπολογισμό ύψους σχεδόν 195 εκατ. ευρώ, από τα οποία η ΕΕ θα καλύψει περίπου τα 127 εκατ. ευρώ.
- 38 έργα για το περιβάλλον και την αποδοτική χρήση των πόρων θα συμβάλουν στην αποκατάσταση του περιβάλλοντος και θα αναπτύξουν τεχνολογίες για τη στήριξη του σχεδίου δράσης για την κυκλική οικονομία. Θα κινητοποιήσουν 144 εκατ. ευρώ, από τα οποία η ΕΕ θα συνεισφέρει τα 86 εκατ. ευρώ.
- 7 έργα για την περιβαλλοντική διακυβέρνηση θα αυξήσουν την ευαισθητοποίηση του κοινού σχετικά με περιβαλλοντικά ζητήματα όπως η απώλεια της βιοποικιλότητας και η ατμοσφαιρική ρύπανση. Θα δώσουν στις δημόσιες αρχές τα εργαλεία για να προωθήσουν, να παρακολουθήσουν και να επιβάλουν τη συμμόρφωση με την ενωσιακή νομοθεσία για το περιβάλλον. Τα έργα αυτά διαθέτουν συνολικό προϋπολογισμό ύψους άνω των 10 εκατ. ευρώ, από τα οποία η ΕΕ θα συνεισφέρει πάνω από 6 εκατ. ευρώ.
Δράση για το κλίμα
- Συνολικά, 30 έργα LIFE αξίας περίπου 114 εκατ. ευρώ θα συμβάλουν στην εφαρμογή του ευρωπαϊκού νομοθετήματος για το κλίμα και της στρατηγικής για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, ενθαρρύνοντας τη μετάβαση προς μια κλιματικά ουδέτερη, ενεργειακά αποδοτική, ανθεκτική οικονομία, βασισμένη στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. 11 έργα για τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής θα συμβάλουν στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, με τη βιώσιμη διαχείριση της γης, των δασών και της θάλασσας· με καινοτόμες λύσεις καθαρής ενέργειας· και με την αντικατάσταση και επαναχρησιμοποίηση των φθοριούχων αερίων. Θα κινητοποιήσουν περίπου 50 εκατ. ευρώ, από τα οποία η ΕΕ θα συνεισφέρει περίπου 30 εκατ. ευρώ.
- 13 έργα για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή θα βοηθήσουν τις πόλεις και τις περιφέρειες να προσαρμοστούν στην κλιματική αλλαγή· θα στηρίξουν λύσεις για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή στους τομείς της γεωργίας, των δασών και της διαχείρισης των υδάτων· θα ενισχύσουν την ανθεκτικότητα των υποδομών και των κτηρίων· και θα στηρίξουν βιώσιμες λύσεις βασισμένες στη φύση σε πόλεις και σε μη αστικές εκτάσεις. Θα κινητοποιήσουν περίπου 52 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων περισσότερα από 30 εκατ. ευρώ προέρχονται από ενωσιακά κονδύλια.
- 6 έργα LIFE για την κλιματική διακυβέρνηση και την πληροφόρηση θα βελτιώσουν την κλιματική διακυβέρνηση και θα ενημερώσουν το κοινό και τα ενδιαφερόμενα μέρη σχετικά με την κλιματική αλλαγή. Ο συνολικός προϋπολογισμός τους είναι περίπου 12 εκατ. ευρώ, από τα οποία η ΕΕ θα συνεισφέρει πάνω από 7 εκατ. ευρώ.
Καθαρή ενέργεια
- 67 έργα θα επιδιώξουν να βελτιώσουν τις συνθήκες στην αγορά και στο ρυθμιστικό πλαίσιο της ΕΕ για τη μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας, προωθώντας ιδίως και εφαρμόζοντας λύσεις ενεργειακής απόδοσης και ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε μικρή κλίμακα. Διαθέτουν συνολικό προϋπολογισμό πάνω από 100 εκατ. ευρώ από τα οποία η ΕΕ θα συνεισφέρει περίπου 96 εκατομμύρια. Τα έργα αυτά στηρίζουν τις πολιτικές για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και την ενεργειακή απόδοση που καθορίζονται στο σχέδιο REPowerEU και στη δέσμη μέτρων προσαρμογής στον στόχο του 55 %, καθώς και στους πρωταρχικούς στόχους της Ενεργειακής Ένωσης.
Iστορικό
Το πρόγραμμα LIFE είναι το χρηματοδοτικό μέσο της ΕΕ για το περιβάλλον και τη δράση για το κλίμα. Έχει υλοποιήσει πράσινες ιδέες από το 1992 και, μέχρι σήμερα, έχει συγχρηματοδοτήσει πάνω από 5.500 έργα. Η ΕΕ και οι συνδεδεμένες χώρες αποτελούν μέρος του προγράμματος, μεταξύ άλλων και σε αυτά τα νέα έργα. Για την περίοδο 2021–2027, η ΕΕ αύξησε τη χρηματοδότηση του προγράμματος LIFE κατά σχεδόν 60 %, μέχρι το ποσό των 5,4 δισ. ευρώ, το οποίο καλύπτει και το νέο υποπρόγραμμα για τη μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας.
Τα εννέα έργα που αφορούν την Ελλάδα:
Ελλάδα
Περιβαλλοντική διακυβέρνηση και πληροφόρηση
Βελτίωση της ποιότητας του αέρα μέσω της αύξησης της ευαισθητοποίησης και της ικανότητας των αρχών (LIFE SIRIUS)
Το έργο αυτό αποσκοπεί στη βελτίωση της διαχείρισης της ποιότητας του αέρα στις πόλεις μέσω της προώθησης μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης που προάγει τις γνώσεις, τις δεξιότητες και τις ικανότητες των αρμόδιων αρχών. Ειδικότερα, θα διευκολύνει την κλιμάκωση των λύσεων, θα δώσει έμφαση στον αντίκτυπο της ποιότητας του αέρα στην υγεία και θα παράσχει ένα πλαίσιο για την αύξηση της ευαισθητοποίησης. Το έργο θα απευθύνεται σε επτά εταίρους στην Ελλάδα, την Κύπρο και την Ιταλία, βελτιώνοντας τις ικανότητές τους, και τις επιδόσεις τους όσον αφορά τη διαχείριση, αναπτύσσοντας παράλληλα τυποποιημένα συστήματα αξιολόγησης και περιβαλλοντικής διαχείρισης.
Μετάβαση σε καθαρές μορφές ενέργειας
Βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης για τη μείωση της ενεργειακής φτώχειας (REVERTER)
Η ομάδα έργου θα καταπολεμήσει την ενεργειακή φτώχεια βελτιώνοντας την ενεργειακή απόδοση των νοικοκυριών. Θα αναπτύξει χάρτες πορείας για τον προσδιορισμό των κατοικιών με τις χειρότερες επιδόσεις και των οικονομικά αποδοτικότερων μεθόδων ανακαίνισης. Αυτό θα συμβάλει στην αναβάθμιση περισσότερων κατοικιών με συγκεκριμένο προϋπολογισμό, στη μεγιστοποίηση της εξοικονόμησης ενέργειας και κόστους και στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και ρύπων. Πιλοτικά έργα στη Βουλγαρία, την Ελλάδα, τη Λετονία και την Πορτογαλία θα διευκολύνουν την αναπαραγωγή σε μεγάλη κλίμακα υπό διαφορετικές κτηριακές, κλιματικές και κοινωνικοοικονομικές συνθήκες.
Προώθηση της χρήσης του δείκτη ευφυούς ετοιμότητας (SMARTREADY-easySRI)
Η ομάδα έργου θα δημιουργήσει μια διαδικτυακή πλατφόρμα για τον αυτόματο υπολογισμό του δείκτη ευφυούς ετοιμότητας (SRI), ο οποίος θεσπίστηκε στην οδηγία της ΕΕ για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων, ώστε να καταστεί δυνατή η αποτελεσματική εφαρμογή του. Η πλατφόρμα θα παρέχει επίσης πρόσθετες πληροφορίες ώστε ο SRI να καταστεί πιο κατανοητός για τους χρήστες των κτιρίων, και εξατομικευμένες συστάσεις για τις αναβαθμίσεις κτιρίων. Η ομάδα θα παράγει εκπαιδευτικό υλικό και θα προωθεί τη χρήση της έννοιας του SRI στις πολιτικές της ΕΕ.
Διασφάλιση δίκαιων ενεργειακών μεταβάσεων μέσω της τυποποιημένης αξιολόγησης των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων (SITRANS)
Το έργο θα καλύψει την ανάγκη αξιολόγησης του οικονομικού και κοινωνικού αντικτύπου της εισαγωγής βιώσιμων πηγών ενέργειας σε περιφερειακό και ενδοπεριφερειακό επίπεδο, ώστε να διασφαλιστεί μια «δίκαιη μετάβαση». Θα καλύψει επίσης την ανάγκη για ένα αποτελεσματικό μοντέλο διακυβέρνησης που θα αναγνωρίζει τις περιφερειακές ιδιαιτερότητες. Μια ζωτικής σημασίας πτυχή του έργου είναι η δημιουργία Παρατηρητηρίου Δίκαιης Ενεργειακής Μετάβασης για την αξιολόγηση των ενεργειακών πολιτικών και πρωτοβουλιών βάσει δεικτών και κριτηρίων που καθορίζονται σε δημόσιες διαβουλεύσεις. Η επίτευξη κοινής συμφωνίας σχετικά με τους δείκτες θα αυξήσει την αποδοχή των πολιτικών και των σχεδίων επενδύσεων.
Δημιουργία αγοράς για την επιτάχυνση των επενδύσεων σε ανακαινίσεις ενεργειακής απόδοσης (ENERGATE)
Η έλλειψη χρηματοδότησης παρεμποδίζει τις επειγόντως αναγκαίες ανακαινίσεις ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων στην ΕΕ. Για την αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος, το έργο προβλέπει τη δημιουργία μιας αποτελεσματικής αγοράς ενεργειακής απόδοσης που θα βασίζεται στις ΤΠΕ και θα συγκεντρώνει ενεργειακές υπηρεσίες και βιώσιμη χρηματοδότηση για τη στήριξη της χρηματοδότησης πρωτοβουλιών. Η ομάδα έργου αποσκοπεί επίσης στην απλούστευση των πολύπλοκων διαδικασιών λήψης αποφάσεων για τις βασικές στοχευμένες ομάδες.
Ανανέωση της ελληνικής Εθνικής Πλατφόρμας Επαγγελματικών Προσόντων (BUS-REGRoUP)
Το έργο BUS-REGRoUP έχει ως στόχο να ενισχύσει την ελληνική Εθνική Πλατφόρμα Επαγγελματικών Προσόντων που δημιουργήθηκε κατά την πρώτη φάση της πρωτοβουλίας BUILD UP Skills, διευρύνοντας το πεδίο εφαρμογής της με τη συμμετοχή νέων ενδιαφερόμενων μερών. Το έργο θα επικαιροποιήσει επίσης την ανάλυση της υφιστάμενης κατάστασης και τον εθνικό οδικό χάρτη για τα επαγγελματικά προσόντα, ώστε να αντικατοπτρίζουν τις τρέχουσες εξελίξεις στον κατασκευαστικό τομέα στην Ελλάδα. Το έργο θα αξιολογήσει την ενεργειακή απόδοση, τις συνεισφορές στους στόχους της δράσης για το κλίμα έως το 2030, καθώς και τα εμπόδια και τα κενά, προκειμένου να τροφοδοτήσει τη συζήτηση μεταξύ των ενδιαφερόμενων μερών. Ο επικαιροποιημένος εθνικός οδικός χάρτης θα περιγράφει τα μέτρα προτεραιότητας και τους πόρους που απαιτούνται για την προώθηση της εφαρμογής τους.
Έλεγχοι ενεργειακής μετάβασης για την ενθάρρυνση της απαλλαγής από τις ανθρακούχες εκπομπές (EnTRAINER)
Το έργο επικεντρώνεται στις ενεργοβόρες βιομηχανίες στην Ελλάδα, την Ιταλία, τη Ρουμανία και την Ισπανία, οι οποίες υστερούν όσον αφορά τη διενέργεια ενεργειακών ελέγχων σε σύγκριση με άλλες περιοχές της ΕΕ. Στόχος είναι η εισαγωγή μιας παραδειγματικής μετάβασης από τους συμβατικούς ενεργειακούς ελέγχους σε νέους ελέγχους ενεργειακής μετάβασης και η κατάρτιση σχεδίων δράσης για την πλήρη απαλλαγή των ελεγχόμενων εγκαταστάσεων από τις ανθρακούχες εκπομπές. Τα σχεδιαζόμενα μέτρα περιλαμβάνουν κατάρτιση για τους ενεργειακούς ελεγκτές, για τους εμπειρογνώμονες στον τομέα της ενέργειας και για το προσωπικό των επιχειρήσεων, μια εξελιγμένη διαδικτυακή πύλη με νέα και αναβαθμισμένα εργαλεία για τους επαγγελματίες του τομέα της ενέργειας, καθώς και μια πλατφόρμα κατάρτισης και έναν κόμβο γνώσης. Θα πραγματοποιηθούν 40 λεπτομερείς έλεγχοι ενεργειακής μετάβασης κατόπιν προκαταρκτικών ενεργειακών ελέγχων σε 80 ενεργοβόρες βιομηχανίες. Οι βιομηχανικές εγκαταστάσεις θα λαμβάνουν υποστήριξη για την εφαρμογή των μέτρων που προτείνονται από τους ελέγχους, καθώς η ομάδα θα φέρει σε επαφή ανώτατα διοικητικά στελέχη και χρηματοδότες για να τους βοηθήσει να αξιοποιήσουν τις ευκαιρίες χρηματοδότησης. Τα αποτελέσματα των ενεργειακών ελέγχων θα πρέπει επίσης, μέσω του κόμβου γνώσης, να χρησιμεύουν ως παραδείγματα για άλλους που δραστηριοποιούνται στον ίδιο τομέα.
Εργαλεία και υπηρεσίες για την αξιολόγηση της ευφυούς ετοιμότητας των κτηρίων (SRI ENACT)
Ο δείκτης ευφυούς ετοιμότητας (SRI) της ΕΕ είναι ένα προαιρετικό σύστημα αξιολόγησης της ευφυούς ετοιμότητας των κτηρίων. Η ικανότητα ενός κτηρίου να φιλοξενήσει υπηρεσίες έτοιμες για έξυπνες εφαρμογές (π.χ. θέρμανση, ψύξη, εξαερισμός, φωτισμός και φόρτιση ηλεκτρικών οχημάτων) καθορίζει τη βαθμολογία του ως προς τον SRI. Ο βαθμός αξιοποίησης αυτού του δείκτη επηρεάζεται από διάφορες προκλήσεις, όπως η έλλειψη εξειδίκευσης των ενεργειακών ελεγκτών στον SRI, η χαμηλή συμμετοχή των ενδιαφερόμενων μερών και οι δυσκολίες στη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων σχετικά με τις αναβαθμίσεις ενεργειακής ευφυΐας. Το έργο αποσκοπεί στην αύξηση του βαθμού αξιοποίησης του SRI στην Ευρώπη, με τη συμμετοχή των ενδιαφερόμενων μερών για την προσαρμογή της εφαρμογής του δείκτη σε διαφορετικά εθνικά πλαίσια. Θα αναπτυχθεί δέσμη μέτρων κατάρτισης και πιστοποίησης για τους ελεγκτές του SRI, ενώ μια νέα εργαλειοθήκη με εργαλεία αξιολόγησης και υποστήριξης αποφάσεων για τον SRI θα προωθεί τη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων σχετικά με τις αναβαθμίσεις ευφυΐας. Στο πλαίσιο πιλοτικών έργων μεγάλης κλίμακας στην Αυστρία, τη Βουλγαρία, την Κροατία, την Τσεχία, την Ελλάδα, τη Λετονία, τη Ρουμανία και την Ισπανία, ελεγκτές θα αξιολογήσουν την ευφυή ετοιμότητα 1 200 κτηρίων.
Προώθηση των λύσεων θέρμανσης και ψύξης από ανανεώσιμες πηγές (REDI4HEAT)
Η θέρμανση και η ψύξη αντιπροσωπεύουν το ήμισυ της ευρωπαϊκής ζήτησης ενέργειας και το 80 % της κατανάλωσης ενέργειας των νοικοκυριών. Η δέσμη μέτρων της ΕΕ για την καθαρή ενέργεια περιλαμβάνει διάφορα μέτρα για την τόνωση της υιοθέτησης λύσεων θέρμανσης και ψύξης από ανανεώσιμες πηγές έως το 2030. Ωστόσο, τα περισσότερα κράτη μέλη δεν έχουν ακόμη σχεδιάσει στρατηγικές για τον εν λόγω τομέα οι οποίες να είναι αρκετά φιλόδοξες ώστε να συμμορφώνονται με την οδηγία για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Στόχος του έργου είναι να στηρίξει την εφαρμογή των διατάξεων της εν λόγω οδηγίας σχετικά με τη θέρμανση και την ψύξη και να βοηθήσει τα κράτη μέλη και τις τοπικές αρχές στη διαδικασία αυτή. Θα επιτρέψει την καλύτερη κατανόηση των ελλείψεων των τρεχουσών στρατηγικών και θα προσφέρει μια σειρά συστάσεων για την αντιμετώπισή τους. Τα παραπάνω θα συμπληρωθούν με εκδηλώσεις ανάπτυξης ικανοτήτων σε πέντε κράτη μέλη και μέσω μιας νέας πλατφόρμας ανταλλαγής γνώσεων και εργαλείων για τις δημόσιες αρχές σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο.
Για περισσότερες πληροφορίες
