Την ομηρία στην οποία βρίσκονται εδώ και δεκαετίες χιλιάδες μικροιδιοκτήτες ακινήτων σε τρία μεγάλα νησιά της Ελλάδας πληρώνοντας σε κόπο και χρήμα το κόστος μιας κρατικής αποτυχίας, θα επιχειρήσει να λήξει το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης.
Εντός του Ιουνίου στο νομοσχέδιο για το Ενιαίο Μητρώο Ακινήτων θα ενταχθεί διάταξη που στόχο θα έχει να επιλύσει το πρόβλημα των λαθών των πρώτων προγραμμάτων κτηματογράφησης της χώρας, στις εγγραφές των οποίων έχουν εντοπιστεί χιλιάδες ανακρίβειες σε διοικητικά όρια δήμων και όρια ιδιοκτησιών στη Λέσβο, τη Χίο, τη Λευκάδα, αλλά και σε άλλα μέρη της χώρας, όπως η Αλόννησος και η Χαλκιδική.
Οι αλλαγές θα μπορούν να γίνουν ψηφιακά μέσω ειδικής ηλεκτρονικής πλατφόρμας ώστε οι ιδιοκτήτες να μπορέσουν επιτέλους να διαχειριστούν τα ακίνητά τους γλυτώνοντας από τις πολυετείς δικαστικές διαμάχες και τα κόστη που έως και σήμερα επωμίζονται χωρίς παρόλα αυτά να δίνεται οριστική λύση.
Οπως αποκάλυψε ο υφυπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και αρμόδιος για το Κτηματολόγιο, Χρήστος Μπουκώρος απαντώντας σε ερώτηση του βουλευτή του ΠΑΣΟΚ, Σταύρου Μιχαηλίδη στο πλαίσιο του κοινοβουλευτικού ελέγχου, με το νομοσχέδιο που έρχεται εντός του Ιουνίου θα θεσπιστεί η ηλεκτρονική διαδικασία αναρτήσεων επαναπροσδιορισμού σε κάθε περιοχή που αντιμετωπίζει πρόβλημα: «Επιχειρούμε να αλλάξουμε το πλαίσιο καταργώντας την κοινοποίηση με δικαστικό επιμελητή. Είπατε προηγουμένως πολύ χαρακτηριστικά ότι για ένα πολύ μικρό κτήμα λίγων τετραγωνικών δεν μπορεί ο Χιώτης να πληρώσει μηχανικό, κοινοποίηση με δικαστικό επιμελητή και έτσι είναι. Γι’ αυτό θέλουμε να απλοποιήσουμε τη διαδικασία καταργώντας και τις παραμικρές ατεκμηρίωτες αντιρρήσεις, οι οποίες «πάγωσαν» τις προηγούμενες διαδικασίες επαναπροσδιορισμού, υπογράμμισε ο κ. Μπουκώρος.
Εξήγησε ότι θα γίνει μια ψηφιακή προβολή της κατάστασης από τον φορέα του Κτηματολογίου και από εκεί και πέρα, θα ακολουθήσει ηλεκτρονική υποβολή αντιρρήσεων, θα γίνει διοικητική επεξεργασία των δεδομένων ώστε να επιτευχθεί η τμηματική προοδευτική αποκατάσταση όλων αυτών των περιπτώσεων με διαφάνεια, ταχύτητα και ασφάλεια δικαίου, όπως ανέφερε. «Αυτή είναι η πρόθεσή μας. Αν δεν αναγνωρίσουμε το πρόβλημα, δεν θα το λύσουμε ποτέ. Εμείς το αναγνωρίζουμε σε όλες του τις διαστάσεις και αλλάζουμε το θεσμικό πλαίσιο», τόνισε χαρακτηριστικά.
Στο υπουργείο έχουν πλέον αντιληφθεί ότι με το ισχύον πλαίσιο δεν πρόκειται να λυθεί αυτό το μείζον κοινωνικό ζήτημα, το οποίο αφορά μάλιστα δύο από τα πιο «ευαίσθητα» νησιά του Βορείου Αιγαίου. Αλλωστε είχαν γίνει σχετικές προσπάθειες και στο παρελθόν, οι οποίες ελάχιστα απέδωσαν. Σήμερα υπολογίζεται ότι με λανθασμένες εγγραφές έχουν αποτυπωθεί περισσότερα από 25.000 γεωτεμάχια στα τρία νησιά. Μόνο στη Χίο τα γεωτεμάχια που έχουν πρόβλημα επαναπροσδιορισμού στοιχείων είναι 13.691, όπως είπε ο κ. Μπουκώρος.
Την κατάσταση αυτή η οποία διαμορφώθηκε με αποκλειστική ευθύνη του φορέα και των διαφορετικών «εργαλείων» και μεθοδολογίας που εφαρμόστηκαν στα πρώτα προγράμματα με αποτέλεσμα να γίνουν λάθη που στάθηκε αδύνατο να διορθωθούν, πληρώνουν ακόμα οι πολίτες, οι οποίοι αδυνατούν να μεταβιβάσουν ή να πουλήσουν τις ιδιοκτησίες τους αγωνιώντας παράλληλα ότι θα τις χάσουν τώρα που η διαδικασία κτηματογράφησης οδεύει προς το τέλος της.
Πρόκειται μάλιστα για μεγάλα λάθη καθώς δήμοι «έμπαιναν» στα διοικητικά όρια κοινοτήτων προκαλώντας μια εντελώς στρεβλή εικόνα αναφορικά με τον εντοπισμό των ιδιοκτησιών και ακυρώνοντας πρακτικά την κτηματογράφηση στις περιοχές αυτές. Είναι χαρακτηριστικό ότι για παράδειγμα στη Μυτιλήνη ως όρια κτηματογράφησης της Τοπικής Κοινότητας Μόριας δεν ορίστηκαν τα ακριβή διοικητικά της όρια, αλλά περιέλαβαν και μεγάλο τμήμα των διοικητικών ορίων και της γειτονικής τοπικής κοινότητας Αφάλωνα χωρίς να ειδοποιηθούν όλοι οι κάτοχοι συμβολαίων ακινήτων, στις επίμαχες περιοχές. Αντίστοιχη περίπτωση ήταν και η κτηματογράφηση της Τοπικής Κοινότητας Μεσαγρού όπου επίσης τα όρια κτηματογράφησης, δεν συνέπεσαν με τα διοικητικά της όρια, αλλά εισήλθαν και εντός των διοικητικών ορίων, της γειτονικής τοπικής κοινότητας Σκοπέλου. Και ενώ ακόμα και σήμερα ένας τεράστιος αριθμός ενστάσεων δεν έχει ακόμα εξεταστεί, η προτροπή του Κτηματολογίου ήταν επί σειρά ετών οι ενδιαφερόμενοι ιδιοκτήτες να προσφύγουν στη δικαιοσύνη για τις απαιτούμενες διορθώσεις επωμιζόμενοι εκτός της ταλαιπωρίας κι ένα τεράστιο οικονομικό βάρος αναλογικά με την αξία των υπό συζήτηση γεωτεμαχίων.
Παρόμοια είναι η κατάσταση και στη Χίο. Οι μελέτες κτηματογράφησης σε αυτές τις περιοχές προκηρύχθηκαν το 1998 και ολοκληρώθηκαν το 2007 χωρίς να έχει αποκτηθεί και η εμπειρία της κτηματογράφησης. Το 2016 έγινε μία προσπάθεια «απεγκλωβισμού» των ιδιοκτησιών και προκηρύχθηκε νέα μελέτη για τον επαναπροσδιορισμό τους, η οποία επίσης απέτυχε καθώς από τα περίπου 14.000 γεωτεμάχια, διορθώθηκαν μόλις τα 51, δηλαδή ποσοστό μικρότερο του 1%!
Με αυτεπιστασία εντός του κτηματολογίου το 2024 έγινε μια ακόμα προσπάθεια επαναπροσδιορισμού που στη Μυτιλήνη αφορούσε πιλοτικά περί τις 300 ιδιοκτησίες. Ξεκίνησε και στη Λευκάδα, αλλά είχε «αποκαρδιωτικά συμπεράσματα», όπως σημείωσε ο κ. Μπουκώρος και ως εκ τούτου δεν πήρε ποτέ το πράσινο φως για τη Χίο.
«Αποδείχθηκε ότι το πρόβλημα είναι διαρθρωτικό, δεν λύνεται με κάποιες παρεμβάσεις εντός του υφιστάμενου πλαισίου και γι’ αυτό δεν προχωρήσαμε το 2024 στη Χίο», τόνισε ο υφυπουργός.
Η νέα ρύθμιση
Στην κατεύθυνση αυτή, το υπουργείο θα προχωρήσει σε νέα νομοθετική ρύθμιση. Σύμφωνα με πληροφορίες του «ethnos.gr», η λύση θα «πατήσει» στην εφαρμογή της πλατφόρμας metavoles.ktimatologio.gr, η οποία αναμένεται να τεθεί σύντομα σε λειτουργία δίνοντας τη δυνατότητα στους πολίτες να διορθώνουν εξωδικαστικά ανακρίβειες στα όρια της ιδιοκτησίας τους και να προβαίνουν σε χωρικές μεταβολές χωρίς επίσκεψη στα Κτηματολογικά Γραφεία. Πρακτικά ψηφιοποιείται το σύνολο των εμπλεκομένων διαδικασιών (πολίτης, μηχανικός, όμοροι ιδιοκτήτες, δικαστικοί επιμελητές, κτηματολόγιο).
Με τον ίδιο τρόπο θα λειτουργήσουν και οι πλατφόρμες επαναπροσδιορισμού στις επίμαχες περιοχές. Κάθε νησί θα έχει τη δική του πλατφόρμα, στην οποία θα έχουν εισαχθεί ως στοιχεία οι τοπικές ιδιαιτερότητες. Δεδομένου ότι θα επιχειρηθεί η κατάργηση του δικαστικού επιμελητή, για την επιτυχία του εγχειρήματος απαιτείται η με κάθε τρόπο ενημέρωση ακόμα και του τελευταίου όμορου ιδιοκτήτη του πολίτη που θα υποβάλλει αίτηση διόρθωσης. Για τον λόγο αυτό στο δύσκολο πεδίο της ενημέρωσης θα μπει η ΑΑΔΕ, οι δήμοι, ακόμα και οι ίδιοι οι πολίτες. Το υπουργείο εξετάζει την πιθανότητα να προτεραιοποιήσει περιπτώσεις γεωτεμαχίων οι ιδιοκτήτες των οποίων παρέχουν ακριβή στοιχεία και για τα όμορα ακίνητα συμπεριλαμβανομένων των τρόπων επικοινωνίας με τους ιδιοκτήτες τους. Κι αυτό διότι πολλοί εξ αυτών μπορεί να έχουν ακριβή εικόνα για την ιστορικότητα και την ιχνηλάτηση της περιουσίας τους γνωρίζοντας τους ιδιοκτήτες των γεωμεταχίων με τα οποία μοιράζονται τα όρια.
Η ευκολία, πάντως, που θα προσφέρει η νέα πλατφόρμα με την κατάργηση της διαδικασίας της φυσικής επίδοσης εγγράφων ενδέχεται να αποτελέσει και την αχίλλειο πτέρνα της, καθώς προκειμένου αυτή η ρύθμιση να περάσει, θα πρέπει να έχει διασφαλιστεί απολύτως ότι θα ενημερώνεται και ο τελευταίος ιδιοκτήτης όπου κι αν βρίσκεται.
Στο μεταξύ παράλληλα με την εφαρμογή αυτή, ολοκληρώνεται η διασύνδεση με το μητρώο δημοσίων υπαλλήλων έτσι ώστε να έχουν τη δυνατότητα διαπιστευμένοι από τις υπηρεσίες τους υπάλληλοι να κάνουν έρευνα στη χωρική και περιγραφική βάση του Κτηματολογίου. Επιπλέον έχει ξεκινήσει η διαδικασία δημιουργίας μητρώου υπαλλήλων από φορείς του Δημοσίου (ΔΟΥ, Τελωνεία, ΟΤΑ), οι οποίοι θα μπορούν μέσω αυθεντικοποίησης να υποβάλουν και αυτοί ηλεκτρονικά όλες τις εγγραπτέες πράξεις.
