Για περισσότερο από έναν αιώνα το Κτήμα Καμπά ακολούθησε σχεδόν όλες τις μεταμορφώσεις της Ανατολικής Αττικής. Εκεί όπου κάποτε απλώνονταν χιλιάδες στρέμματα αμπελώνων στήθηκε ένας από τους σημαντικότερους οινοπαραγωγικούς πυρήνες της χώρας, χτίστηκαν κάβες και αποστακτήρια, παράχθηκαν κρασί και κονιάκ, και αργότερα γυρίστηκαν σκηνές από εμβληματικές ταινίες του ελληνικού κινηματογράφου. Στα χρόνια που ακολούθησαν ήρθαν η παρακμή, το ξήλωμα των αμπελιών, τα μεγάλα έργα που άλλαξαν ολόκληρη την περιοχή και μια ατελείωτη σειρά σχεδίων αξιοποίησης που για περισσότερες από τρεις δεκαετίες δεν κατάφεραν να γίνουν πραγματικότητα.
Σήμερα, 150 χρόνια από το 1875, όταν ο Ανδρέας Καμπάς έκανε το πρώτο μεγάλο επιχειρηματικό βήμα στην εύφορη γη των Μεσογείων, το ιστορικό κτήμα στην Κάντζα βρίσκεται μπροστά σε μία ακόμη μεταμόρφωση. Η Dimand, που απέκτησε το ακίνητο από τον όμιλο ΕΛΛΑΚΤΩΡ σχεδιάζει στο Κτήμα Καμπά μια ανάπτυξη συνολικής αξίας περί τα 400 εκατ. ευρώ, με ορίζοντα ολοκλήρωσης σε 4-4,5 χρόνια. Το «Cambas Gardens» αφήνει πίσω το προηγούμενο σχέδιο ενός μεγάλου εμπορικού κέντρου και επιχειρεί να δημιουργήσει έναν νέο πόλο με βασικό πυρήνα τα γραφεία, αλλά και ένα μικρό οικιστικό κομμάτι, boutique ξενοδοχείο, πράσινο, αθλητικές και πολιτιστικές χρήσεις, αποκατάσταση των ιστορικών κτιρίων, Μουσείο Οίνου και έναν νέο βιολογικό αμπελώνα 30 στρεμμάτων.
Στόχος, η νέα πρόταση ανάπτυξης να επανασυστήσει το ακίνητο του Καμπά: Ενα τοπόσημο που από τον 19ο αιώνα ταυτίστηκε με τους αμπελώνες, την οινοποιία και την παραγωγική δραστηριότητα της περιοχής, φιλοξένησε ως σκηνικό κορυφαίες ταινίες του ελληνικού κινηματογράφου όπως το «Υπάρχει και φιλότιμο» με τον Λάμπρο Κωνσταντάρα και τον θρυλικό υπουργό Μαυρογιαλούρο, για να παρακμάσει στο πιο πρόσφατο παρελθόν της δεκαετίας του ’90, μετά τα μεγάλα έργα της Αττικής οδού και του αεροδρομίου των Σπάτων, συνοδευόμενο στη δημόσια μνήμη ακόμη και από ιστορίες -αλήθεια ή ψέματα είναι δύσκολο να διακριβωθεί πλέον- με τελετές σατανιστών.
Νέα εποχή
Η φιλοσοφία της νέας ανάπτυξης συνοψίζεται από τους επιτελείς της Dimand στην έννοια του «αστικού συνδετήρα»: ενός ανοιχτού χώρου που θα συνδέει την ευρύτερη περιοχή και την τοπική κοινότητα με τους εργαζόμενους και τους επισκέπτες του «Cambas Gardens». Στην ίδια λογική, ο βασικός γραφειακός πυρήνας, πιστοποιημένος με τα περιβαλλοντικά κριτήρια των LEED και WELL, δεν θα αποτελείται από έναν μεγάλο ενιαίο κτιριακό όγκο, αλλά θα σπάει σε επιμέρους ενότητες με ελεύθερους και πράσινους χώρους ανάμεσά τους.
Η συνολική έκταση της Περιοχής Οργανωμένης Ανάπτυξης Παραγωγικών Δραστηριοτήτων (ΠΟΑΠΔ) ανέρχεται σε περίπου 315 στρέμματα και στο πλαίσιο της πολεοδομικής οργάνωσης η κύρια ανάπτυξη διαρθρώνεται σε τρία οικοδομικά τετράγωνα, συνολικής έκτασης περίπου 157,6 στρεμμάτων, με προβλεπόμενη (βάσει του ισχύοντος πολεοδομικού σχεδιασμού) δόμηση συνολικά σε 89.100 τ.μ. Το πρώτο οικοδομικό τετράγωνο, συνολικής έκτασης περίπου 132,8 στρεμμάτων, αποτελεί το μεγαλύτερο τμήμα της ανάπτυξης και έχει προβλεπόμενη δόμηση περίπου 79.700 τ.μ., με βασικό πυρήνα ένα σύγχρονο campus γραφείων.
Το δεύτερο οικοδομικό τετράγωνο, συνολικής έκτασης περίπου 23,4 στρεμμάτων, περιλαμβάνει το ιστορικό συγκρότημα του πρώην εργοστασίου οινοποιίας Καμπά, με προβλεπόμενη δόμηση που ανέρχεται σε περίπου 9.375 τ.μ., εκ των οποίων περίπου 3.684 τ.μ. αντιστοιχούν σε διατηρητέα κτίσματα, τα οποία θα αποκατασταθούν και θα αναδειχθούν. Το τρίτο οικοδομικό τετράγωνο, συνολικής έκτασης περίπου 1,34 στρεμμάτων, περιλαμβάνει το υφιστάμενο κτίριο του παλαιού Σιδηροδρομικού Σταθμού Κάντζας και βάσει του σχεδιασμού προβλέπεται η αποκατάσταση του κτιρίου, ενώ οι επιτρεπόμενες χρήσεις αφορούν πολιτιστικές εγκαταστάσεις και αναψυκτήρια.
Η εγκαταλειμμένη βίλα
Πρώτη στη σειρά των επεμβάσεων θα είναι η Βίλα Καμπά, λόγω των τεχνικών δυσκολιών που δημιουργεί η πολυετής εγκατάλειψή της. Την εικόνα της σημερινής κατάστασης περιέγραψε χαρακτηριστικά ο διευθύνων σύμβουλος της Dimand Δημήτρης Ανδριόπουλος κατά την παρουσίαση του project στον Δήμο Παλλήνης, λέγοντας χαρακτηριστικά ότι στο ισόγειο σαλόνι «έχουν φυτρώσει μέχρι και… δέντρα». Απέναντι από τη βίλα προβλέπεται και το μικρό οικιστικό τμήμα της ανάπτυξης, συνολικής επιφάνειας 1.800 τ.μ., που αντιστοιχεί σε περίπου 17 διαμερίσματα.
Εξίσου σημαντικό είναι ό,τι σχεδιάζεται έξω από τα κτίρια. Με την ολοκλήρωση της μεταβίβασης του ακινήτου τον περασμένο Φεβρουάριο έγινε και η προβλεπόμενη εισφορά 157 στρεμμάτων γης στον Δήμο Παλλήνης για κοινόχρηστους και κοινωφελείς χώρους. Στόχος είναι να διατηρηθεί και να αναδειχθεί ο ιδιαίτερος χαρακτήρας του κτήματος, με ένα τοπίο που θα συνδυάζει αμπελώνες, λοφώδεις εκτάσεις με ελαιώνες, καλλιέργειες και χώρους αναψυχής. Σημείο αναφοράς θα αποτελεί μια κεντρική πλατεία, σχεδιασμένη ως χώρος συνάντησης και κοινωνικής ζωής, όπου θα μπορούν να πραγματοποιούνται δημόσιες εκδηλώσεις, γευσιγνωσίες κρασιού, εργαστήρια και πολιτιστικά συνέδρια. Γύρω της προβλέπονται αθλητικοί χώροι, παιδικές χαρές και χώροι παιχνιδιού και κοινωνικοποίησης, ακόμη και skate park και ένας κοινοτικός λαχανόκηπος.
Τα οφέλη για τον δήμο
Το τι ακριβώς θα αποκτήσει τελικά η πόλη προς όφελός της αποτελεί ήδη αντικείμενο συζήτησης μεταξύ επενδυτή και Δήμου Παλλήνης. Το μνημόνιο συνεργασίας που είχε υπογραφεί το 2019, όταν το ακίνητο βρισκόταν ακόμη υπό διαφορετικό ιδιοκτησιακό καθεστώς, ήταν ύψους 6 εκατ. ευρώ μαζί με τον ΦΠΑ και πλέον πρόκειται να αναθεωρηθεί προς τα πάνω. «Εχουμε κάνει έναν πρώτο σχεδιασμό, τον έχουμε καταθέσει και θα γίνει ένα νέο μνημόνιο που θα λέει τι θα γίνει, γιατί ο δήμος και οι ανάγκες έχουν μεγαλώσει», ανέφερε ο κ. Ανδριόπουλος.
Τη δική του παράμετρο βάζει ο δήμαρχος Παλλήνης Χρήστος Αηδόνης, ο οποίος χαρακτηρίζει μεν το «Cambas Gardens» «αναπτυξιακή ευκαιρία» για τον δήμο και την Ανατολική Αττική, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι «το πραγματικό στοίχημα είναι η δυναμική και η υπεραξία που δημιουργούνται να διαχυθούν στην πόλη και στις γειτονιές της». Γι’ αυτό και η δημοτική αρχή διεκδικεί ένα νέο, «ουσιαστικότερο και διευρυμένο» μνημόνιο συνεργασίας.
Από τους κοινόχρηστους χώρους, πάντως, εκείνος που συνδέεται περισσότερο με την ταυτότητα του Καμπά είναι ο νέος βιολογικός αμπελώνας των 30 στρεμμάτων. Για τη δημιουργία του, η οποία προβλέπεται από το Προεδρικό Διάταγμα, η Dimand έχει ήδη ανοίξει συζητήσεις με ανθρώπους του κρασιού που συνδέονται με την περιοχή και την ιστορία του κτήματος, μεταξύ των οποίων η Ρωξάνη Μάτσα του γειτονικού Κτήματος Μάτσα, δισέγγονη του Αλέξανδρου Καμπά, και ο Στέλλιος Μπουτάρης, διευθύνων σύμβουλος της «Κυρ-Γιάννη» και πρόεδρος του Συνδέσμου Ελληνικού Οίνου.
Η επιστροφή του αμπελιού έρχεται να επαναφέρει, έστω σε πολύ μικρότερη κλίμακα, μια εικόνα που κάποτε κυριαρχούσε σε ολόκληρη την περιοχή. Και αυτή είναι ίσως η καλύτερη αφετηρία για να γυρίσει κανείς 150 χρόνια πίσω, όταν τα αμπέλια δεν αποτελούσαν στοιχείο ενός σχεδίου ανάπλασης, αλλά τον ίδιο τον λόγο για τον οποίο γεννήθηκε το Κτήμα Καμπά.
Οι ρίζες
Η αρχή έγινε το 1875, όταν ο Ανδρέας Καμπάς, ένα ανήσυχο επιχειρηματικό πνεύμα της εποχής, μαζί με τον αδελφό του Αλέξανδρο άρχισαν να αγοράζουν εκτάσεις στην Ανατολική Αττική για την καλλιέργεια αμπελιών. Σταδιακά οι αμπελώνες τους έφτασαν, σύμφωνα με τις ιστορικές καταγραφές, περίπου τα 5.000 στρέμματα, απλωμένα στις περιοχές όπου βρίσκονται σήμερα η Κάντζα και τα Γλυκά Νερά, αλλά και τα Σπάτα.
Η επιλογή του αμπελιού δεν ήταν τυχαία. Ο Ανδρέας Καμπάς είχε μελετήσει τη γη των Μεσογείων και είχε διαπιστώσει ότι το έδαφος προσφερόταν ιδιαίτερα για την αμπελοκαλλιέργεια, σε αντίθεση με το σιτάρι που καλλιεργούσαν τότε κατά κύριο λόγο οι αγρότες της περιοχής. Η επιχειρηματική διαίσθηση αποδείχθηκε καθοριστική όχι μόνο για τον ίδιο, αλλά και για τη φυσιογνωμία που θα αποκτούσε σταδιακά ολόκληρη η περιοχή.
Μόλις επτά χρόνια αργότερα, το 1882, κατασκευάστηκε το πρώτο κτίριο της μονάδας παραγωγής, που στέγασε το αποστακτήριο και τις κάβες. Η παραγωγή κρασιού και κονιάκ αυξανόταν και το 1903 προστέθηκαν οι υπόλοιπες εγκαταστάσεις του κτήματος. Το 1907 δημιουργήθηκαν οι υπόγειες αποθήκες παλαίωσης του κρασιού, με ένα χαρακτηριστικό που ακόμη και σήμερα εντυπωσιάζει: χάρη στον φυσικό κλιματισμό τους διατηρούσαν σταθερή θερμοκρασία 17 βαθμών καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.
Μέσα σε τρεις δεκαετίες το εγχείρημα των δύο αδελφών είχε μετατραπεί σε μία από τις κορυφαίες οινοπαραγωγικές επιχειρήσεις της χώρας. Το όνομα Καμπά ταυτίστηκε με τον αττικό αμπελώνα, αλλά και με την παραγωγή κρασιού, κονιάκ και μπράντι, ενώ το κτήμα εξελισσόταν παράλληλα σε οικονομικό και παραγωγικό σημείο αναφοράς για την περιοχή. Το 1918, μετά τη λήξη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, ακολούθησε η εισαγωγή της εταιρείας στο Χρηματιστήριο Αθηνών.
Η πρώτη μεγάλη αλλαγή ήρθε το 1931, όταν η Καμπά πέρασε στον έλεγχο της Εθνικής Τράπεζας. Η εταιρεία συνέχισε να λειτουργεί και να πρωταγωνιστεί στην παραγωγή κρασιού και κονιάκ, ενώ το κτήμα είχε πλέον αποκτήσει τη δική του θέση στη ζωή της Ανατολικής Αττικής. Στη διάρκεια του 20ού αιώνα, το Κτήμα Καμπά πέρασε και στη συλλογική μνήμη μέσα από τον ελληνικό κινηματογράφο. Οι χώροι του και η Βίλα Καμπά αποτέλεσαν φυσικό σκηνικό για το «Υπάρχει και φιλότιμο», μία από τις πιο αναγνωρίσιμες ταινίες της εποχής, με τον Λάμπρο Κωνσταντάρα στον ρόλο του υπουργού Μαυρογιαλούρου και τον Διονύση Παπαγιαννόπουλο ως Γκρούεζα, τον πανίσχυρο τοπικό κομματάρχη με το ακριβό σπίτι.
Για πολλές δεκαετίες, λοιπόν, το Καμπά ήταν ταυτόχρονα επιχείρηση, αμπελώνας και τοπόσημο. Ομως προς το τέλος του 20ού αιώνα η ιστορία του θα άλλαζε κατεύθυνση. Η αξία του δεν βρισκόταν πλέον μόνο στην οινοποιητική δραστηριότητα, αλλά και στην τεράστια ακίνητη περιουσία του. Και αυτή η δεύτερη ζωή του Κτήματος Καμπά θα αποδεικνυόταν πολύ πιο περίπλοκη από την πρώτη.
Οι περιπέτειες
Η στροφή ήρθε το 1991, όταν η Εθνική Τράπεζα πούλησε την Καμπά στην «Ι. Μπουτάρης & Υιός Holding», η οποία απέκτησε το 67% των μετοχών στο πλαίσιο σχεδίου εξυγίανσης. Η νέα ιδιοκτησία είχε διπλό στόχο: από τη μία την εκμετάλλευση της οινοποιητικής δραστηριότητας και από την άλλη την ανάπτυξη της ακίνητης περιουσίας που είχε συσσωρεύσει η Καμπά στα Μεσόγεια.
Η δεύτερη προοπτική είχε αρχίσει μάλιστα να απασχολεί την οικογένεια Μπουτάρη ακόμη νωρίτερα. «Εμείς ως οικογένεια το είχαμε σκεφτεί σαν ιδέα το 1990», θυμάται σήμερα ο κ. Στέλλιος Μπουτάρης. «Ο θείος μου τότε το είχε οραματιστεί όλο αυτό και έχουν περάσει 36 χρόνια και μιλάμε ακόμα γι’ αυτό!», λέει στο «ΘΕΜΑ».
Στην πράξη, τα πράγματα εξελίχθηκαν διαφορετικά. Οι δυσμενείς συνθήκες στην αγορά οίνου οδήγησαν σε συσσώρευση ζημιών, ενώ την ίδια στιγμή η έλλειψη των απαραίτητων πολεοδομικών ρυθμίσεων καθυστερούσε την ανάπτυξη των ακινήτων και στερούσε από την εταιρεία τη δυνατότητα να αξιοποιήσει το δεύτερο μεγάλο περιουσιακό της στοιχείο. Στα τέλη του 1995, η «Ι. Μπουτάρης & Υιός» και οι πιστώτριες τράπεζες αποφάσισαν να αναζητήσουν στρατηγικό επενδυτή, με το σχέδιο να προβλέπει αύξηση μετοχικού κεφαλαίου, περικοπή και αποπληρωμή των υποχρεώσεων και άρση των βαρών επί της περιουσίας.
Το 1997, η πλειοψηφία πέρασε τελικά σε επενδυτικό σχήμα υπό τη «Μεσογαία Holding», με τη συμμετοχή κατασκευαστών που είχαν αναλάβει το μεγάλο έργο της Αττικής οδού. Μέσα από τις συμφωνίες και τις συγχωνεύσεις που ακολούθησαν, το 2002, η Καμπά βρέθηκε κάτω από την ομπρέλα της τότε εισηγμένης Ελληνικής Τεχνοδομικής ΤΕΒ.
Η συγκυρία έμοιαζε ιδανική. Η Ανατολική Αττική άλλαζε με πρωτοφανή ταχύτητα, η Αττική οδός περνούσε δίπλα από το κτήμα και το νέο αεροδρόμιο των Σπάτων βρισκόταν σε μικρή απόσταση. Μια έκταση που επί έναν αιώνα αντλούσε την αξία της από την παραγωγή κρασιού είχε βρεθεί ξαφνικά σε ένα από τα πλέον προνομιακά σημεία του νέου χάρτη της Αττικής. Ωστόσο, η αξιοποίησή της αποδείχθηκε κάθε άλλο παρά εύκολη.
Εκείνα τα χρόνια σημαδεύτηκαν και από το ξήλωμα των παλιών αμπελώνων. Ο κ. Δημήτρης Ανδριόπουλος, ο οποίος εργαζόταν τότε στον όμιλο της Ελληνικής Τεχνοδομικής, θυμήθηκε πρόσφατα ενώπιον του Δημοτικού Συμβουλίου Παλλήνης την εντύπωση που του είχε προκαλέσει η εικόνα. «Η Ευρωπαϊκή Ενωση επιδοτούσε το ξήλωμα προκειμένου να διατηρήσει τις τιμές του κρασιού στην Ευρώπη. Και το θυμάμαι αυτό γιατί με είχε ξενίσει τότε ως νεοεισελθόντα στον χώρο της αξιοποίησης, πώς γίνεται να παίρνει κανείς επιδότηση για να ξηλώσει αμπέλια. Αλλά ήταν τότε μία ευρωπαϊκή νόρμα και κατάσταση».
Το ξήλωμα λόγω των ευρωπαϊκών επιδοτήσεων ήταν μόνο η μία πλευρά της υπόθεσης. Γιατί η άλλη, όπως λεγόταν κατά κόρον τότε από κατοίκους και λοιπούς διαμαρτυρόμενους φορείς, είχε να κάνει με την καταστροφή λόγω της κατασκευής των μεγάλων έργων, του αεροδρομίου και της Αττικής οδού, και των επιχωματώσεων που συνεπάγονταν. Κατά τη συνήθη ελληνική πρακτική, αυτή της παρέμβασης… εκ των υστέρων, επιβλήθηκε και πρόστιμο από την τότε Νομαρχία Ανατολικής Αττικής 45 εκατ. δραχμών (περί τις 132.000 ευρώ) με διαταγή για παύση των παράνομων εργασιών, οι οποίες όμως είχαν ήδη συντελεστεί.
Παράλληλα, η πολεοδομική αξιοποίηση φάνταζε πολλά υποσχόμενη, όμως παρέμενε δύσκολη. Ακυρωτική απόφαση του ΣτΕ σχετικά με την πολεοδόμηση των εκτάσεων στην Κάντζα είχε αναστείλει τα επενδυτικά σχέδια, εγκαινιάζοντας μια μακρά περίοδο κατά την οποία η προνομιακή θέση του ακινήτου δεν αρκούσε για να το ξεμπλοκάρει. Ο Στέλλιος Μπουτάρης παρακολουθεί σήμερα αυτή τη διαδρομή με μια δόση πικρού χιούμορ. «Μετά το πήρε και ο Ακτωρ στα καλύτερά του εκείνη την εποχή. Κι αυτοί δεν μπόρεσαν να βγάλουν άκρη».
Χρειάστηκε να φτάσει το 2004 για να σημειωθεί η πρώτη μεγάλη θεσμική εξέλιξη: το κτιριακό συγκρότημα χαρακτηρίστηκε διατηρητέο και γύρω του καθορίστηκε ζώνη προστασίας 23,4 στρεμμάτων. Η ιστορική καρδιά του κτήματος είχε πλέον θεσμικά προστατευθεί. Για να ανοίξει, όμως, πραγματικά ο δρόμος της αξιοποίησης θα απαιτούνταν ακόμη πολλά χρόνια.
Η ανατροπή
Το επόμενο μεγάλο βήμα ήρθε το 2011. Με Προεδρικό Διάταγμα οριοθετήθηκε η Περιοχή Οργανωμένης Ανάπτυξης Παραγωγικών Δραστηριοτήτων (ΠΟΑΠΔ) στην Κάντζα και εγκρίθηκε η σχετική Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων. Η εξέλιξη άνοιξε για πρώτη φορά τον δρόμο στη REDS, όπως είχε μετεξελιχθεί η εταιρεία που ήλεγχε το ακίνητο, για την εμπορική αξιοποίηση της έκτασης.
Το σχέδιο απείχε πολύ από το σημερινό «Cambas Gardens». Στόχος ήταν η δημιουργία ενός μεγάλου εμπορικού και ψυχαγωγικού κέντρου, με 4.500 θέσεις στάθμευσης και τη συμμετοχή στρατηγικού επενδυτή. Η προοπτική ενός μεγάλου εμπορικού κέντρου θα συνόδευε το Κτήμα Καμπά για πολλά ακόμη χρόνια, καθώς η διαδικασία ωρίμανσης του ακινήτου συνέχιζε να προχωρά με αργούς ρυθμούς.
Το 2019 ακολούθησε το μνημόνιο συνεργασίας με τον Δήμο Παλλήνης, ενώ το δεύτερο Προεδρικό Διάταγμα, το 2021, ενέκρινε την Πολεοδομική Μελέτη. Επειτα από δεκαετίες εμπλοκών, το θεσμικό και πολεοδομικό πλαίσιο πάνω στο οποίο θα μπορούσε να στηριχθεί η αξιοποίηση του κτήματος είχε διαμορφωθεί.
Η καθοριστική αλλαγή ήρθε το 2025, όταν συμφωνήθηκε η μεταβίβαση του ακινήτου στην Dimand, για να ολοκληρωθεί η συναλλαγή τον Φεβρουάριο του 2026. Η νέα ιδιοκτησία παρέλαβε έτσι ένα ακίνητο που είχε πίσω του δεκαετίες πολεοδομικών διαδικασιών και, κυρίως, τη δυνατότητα να αναπτύξει το μεγάλο εμπορικό κέντρο που είχε αποτελέσει βασικό στόχο των προηγούμενων σχεδιασμών. Η Dimand τελικά αποφάσισε να μην το κατασκευάσει. «Μας πήρε χρόνο για να δούμε αν θα αποφασίσουμε να ακολουθήσουμε αυτό που είχαμε δικαίωμα πολεοδομικά να κάνουμε», ανέφερε ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας Δημήτρης Ανδριόπουλος. Η Dimand θα επιθυμούσε, σύμφωνα με τον ίδιο, μεγαλύτερη συμμετοχή της κατοικίας στο project, «ιδιαίτερα στο κομμάτι της προσιτής στέγασης, όπου εντοπίζει σημαντικό έλλειμμα στην αγορά. Ωστόσο, οι δυνατότητες είναι περιορισμένες από το ισχύον θεσμικό πλαίσιο, δεδομένου ότι κατά τη διαμόρφωση των Προεδρικών Διαταγμάτων δεν είχαν επιλεγεί χρήσεις όπως η νοσηλεία, η κατοικία ή ακόμη και η εκπαίδευση π.χ. μία χρήση που ταιριάζει στην περιοχή με την αντίστοιχη παρουσία άλλων εκπαιδευτηρίων».
Τα δύο Προεδρικά Διατάγματα του 2011 και του 2021 επέτρεπαν την ανάπτυξη ενός εμπορικού κέντρου περίπου 80.000 τ.μ. με σχεδόν 300 καταστήματα. Επειτα όμως από έρευνα αγοράς και αξιολόγηση διαφορετικών σεναρίων, η εταιρεία κατέληξε ότι δεν ήθελε να ακολουθήσει ένα τέτοιο μοντέλο. Στην απόφαση μέτρησε ο ήδη ισχυρός ανταγωνισμός των εμπορικών κέντρων της Αττικής, αλλά και το αποτύπωμα που θα είχε ένα εμπορικό κέντρο τέτοιας κλίμακας στην Κάντζα. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Dimand, τα 300 καταστήματα θα μπορούσαν να προσελκύουν έως 15 εκατ. επισκέψεις τον χρόνο, έναντι περίπου 1,2 εκατ. επισκέψεων που υπολογίζονται για το «Cambas Gardens». Και ενώ ένα εμπορικό κέντρο θα δημιουργούσε μεγάλες κυκλοφοριακές αιχμές, ιδιαίτερα τα Σαββατοκύριακα, ένα συγκρότημα γραφείων εξασφαλίζει πιο ήπια καθημερινή ροή.
Ακόμη μεγαλύτερη, σύμφωνα με την εταιρεία, είναι η διαφορά στις ανάγκες στάθμευσης. Για την ίδια επιφάνεια δόμησης, η εμπορική χρήση απαιτεί περίπου 3,3 φορές περισσότερες θέσεις από τα γραφεία: περίπου 6.000 έναντι 1.800. Το παλιό σχέδιο του εμπορικού κέντρου έδινε έτσι τη θέση του, όχι σε μικρότερη αξιοποίηση της έκτασης, αλλά σε ένα διαφορετικό μοντέλο ανάπτυξης.
Κάπως έτσι, χρειάστηκαν περισσότερες από τρεις δεκαετίες, διαδοχικοί ιδιοκτήτες, δικαστικές και πολεοδομικές εμπλοκές και δύο Προεδρικά Διατάγματα για να φτάσει το Κτήμα Καμπά στο σημείο όπου βρίσκεται σήμερα. Ο κ. Στέλλιος Μπουτάρης, που είχε δει την οικογένειά του να σκέφτεται την αξιοποίησή του ήδη από το 1990, δεν έχει πάντως αμφιβολίες αυτή τη φορά: «Θα το κάνει η Dimand, είμαι σίγουρος. Το project που θα φτιάξει εκεί η Dimand είναι απίθανο».
Το αμπέλι
Υπάρχει όμως ένα κομμάτι του νέου σχεδίου που συνδέει πιο άμεσα από οποιοδήποτε άλλο το μέλλον του Κτήματος Καμπά με το παρελθόν του. Είναι ο βιολογικός αμπελώνας των 30 στρεμμάτων, για τον οποίο οι πρώτες κινήσεις έχουν ήδη γίνει.
«Για τον σκοπό αυτόν προσεγγίσαμε και ήρθαμε σε επαφή με ανθρώπους που έχουν ήδη παρουσία στην περιοχή, την κυρία Ρωξάνη Μάτσα του Κτήματος Μάτσα και τον κ. Στέλλιο Μπουτάρη», ανέφερε ο κ. Δημήτρης Ανδριόπουλος.
Από την πλευρά του ο κ. Στέλλιος Μπουτάρης, μιλώντας στο «ΘΕΜΑ», αναφέρει ότι έχει τεθεί η πρόταση το γειτονικό Κτήμα Μάτσα να αναλάβει τον αμπελώνα, σημειώνοντας πάντως ότι σε επίπεδο συνεργασίας δεν υπάρχει ακόμη κάτι οριστικοποιημένο.
Στόχος της Dimand, σε συνεργασία με τον δήμο, είναι η δημιουργία ενός ευρύτερου πολιτιστικού πόλου με επίκεντρο την ιστορία του κρασιού και της ελληνικής οινοποιίας. Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι άμεσα, ακόμη και μέσα στον Οκτώβριο, πρόκειται να ξεκινήσουν οι διαδικασίες με τον δήμο για το ιδιαίτερο αυτό κομμάτι της επένδυσης που αφορά την αναβίωση του αμπελώνα και την ιστορία του κρασιού. Στις υποχρεώσεις του έργου περιλαμβάνεται και η δημιουργία Μουσείου Οίνου, ωστόσο η φιλοδοξία είναι το εγχείρημα να αποκτήσει μεγαλύτερη εμβέλεια: Στο πλαίσιο αυτό, όπως δήλωσε ο κ. Ανδριόπουλος στον δήμο, βρίσκονται σε εξέλιξη συζητήσεις με τον Μπουτάρη, ώστε «να δημιουργήσουμε ένα μεγάλο σε εύρος Μουσείο που θα εμπλουτιστεί με αντικείμενα και στοιχεία από οινοποιεία όλης της χώρας και να λειτουργήσει ως προορισμός γύρω από την ιστορία της ελληνικής οινοποιίας». Η επιδίωξη είναι το μουσείο, ο αμπελώνας και τα αποκατεστημένα κτίρια του παλιού οινοποιείου να επαναφέρουν την οινική ιστορία του Καμπά στο κέντρο της νέας ζωής του κτήματος.
Εκατόν πενήντα χρόνια μετά τον Ανδρέα Καμπά, ύστερα από την ακμή της οινοποιίας, το ξήλωμα των αμπελιών και 36 χρόνια σχεδίων αξιοποίησης, το κτήμα ετοιμάζεται να αλλάξει ξανά. Και ανάμεσα στα νέα κτίρια, τα γραφεία και τους δημόσιους χώρους, 30 στρέμματα γης προορίζονται και πάλι για αμπέλι.
