Από το 2020, τα γεγονότα τείνουν να φέρουν την ετικέτα “προ-” και “μετά την πανδημία”. Αυτό σίγουρα ισχύει και στις κατασκευές.
Για παράδειγμα, οι εργολάβοι κάποτε ήλπιζαν ότι οι τιμές των κατασκευών θα επέστρεφαν στα προ-πανδημίας επίπεδα. Αντίθετα, πέντε χρόνια μετά την έναρξη της πανδημίας COVID-19, οι τιμές δεν έχουν ακόμη μειωθεί. Επιπλέον, οι επαγγελματίες των κατασκευών προετοιμάζονται για μια ακόμη αύξηση του κόστους των υλικών λόγω των συνεχιζόμενων και επερχόμενων δασμών.
Ο ιός που άλλαξε ανεξίτηλα τον κόσμο συνεχίζει να επηρεάζει τον κατασκευαστικό κλάδο καθώς το ημερολόγιο δείχνει 11 Μαρτίου, την ημερομηνία του 2020 που ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κήρυξε την COVID ως παγκόσμια πανδημία. Οι ΗΠΑ εξέδωσαν τη δική τους εθνική κατάσταση έκτακτης ανάγκης στις 13 Μαρτίου, με τις πολιτείες να θεσπίζουν εντολές lockdown λίγο αργότερα.
“Στην αρχή, πιστεύαμε ότι το κλείσιμο θα διαρκούσε μόνο λίγους μήνες. Και μόλις ο κόσμος άρχισε να επιστρέφει στην εργασία με φυσική παρουσία, πιστεύαμε ότι θα χρειάζονταν λίγοι μήνες για να στελεχώσουν οι κατασκευαστές και να διεκπεραιώσουν τις εκκρεμότητες”, δήλωσε ο Les Hiscoe, Διευθύνων Σύμβουλος της Shawmut Design and Construction, μιας γενικής κατασκευαστικής εταιρείας με έδρα τη Βοστώνη. “Δεν προβλέπαμε τη μακροπρόθεσμη διαταραχή και τη μείωση του εργατικού δυναμικού, γεγονός που είχε ως αποτέλεσμα συνεχιζόμενες επιπτώσεις στην αλυσίδα εφοδιασμού”.
Ο Hiscoe δεν ήταν ο μόνος που το πίστευε αυτό. Μετά την εκτίναξη των τιμών για βασικά υλικά όπως ο σίδηρος, ο χάλυβας, τα τούβλα και οι ηλεκτρικοί πίνακες το 2020 και το 2021 – με κορύφωση τον Ιούνιο του 2022 στο 46,4% πάνω από τα επίπεδα του Φεβρουαρίου 2020 – πολλοί εργολάβοι ανέμεναν μια σταδιακή επιστροφή στα προ-πανδημίας επίπεδα, δήλωσε η Sharon Wilson Géno, πρόεδρος του National Multifamily Housing Council, κατά τη διάρκεια ενός οικονομικού webinar για τις κατασκευές και την ακίνητη περιουσία της Marcus & Millichap νωρίτερα φέτος.
Αλλά ό,τι ανέβηκε δεν έχει πραγματικά κατέβει.
“Υπήρχε μια προσδοκία μετά την COVID ότι το κόστος των κατασκευών θα μειωνόταν κάπου κοντά στα προηγούμενα επίπεδα, αλλά αυτό δεν έχει συμβεί πραγματικά”, δήλωσε η Wilson Géno. “Ενώ δεν έχουμε δει την αστάθεια στις τιμές των κατασκευών που είδαμε κατά τη διάρκεια της COVID, έχει παραμείνει σταθερό σε μεγάλο βαθμό στις περισσότερες αγορές, αλλά έχει παραμείνει σταθερό σε ένα πολύ υψηλότερο επίπεδο”.
Οι εισροές για τις μη οικιστικές κατασκευές βρίσκονται πλέον περίπου 40,5% υψηλότερα από τον Φεβρουάριο του 2020, σύμφωνα με τον Δείκτη Τιμών Παραγωγού. Μεγάλο μέρος αυτής της αύξησης σημειώθηκε τα χρόνια αμέσως μετά την έναρξη της πανδημίας. Από το 2022, το κόστος έχει παραμείνει σε μεγάλο βαθμό στα ίδια επίπεδα.
Το κόστος των υλικών αυξήθηκε κατά 40,5% από τον Φεβρουάριο του 2020
“Οι συνθήκες στην αλυσίδα εφοδιασμού έχουν βελτιωθεί, με πολλούς παρόχους να αναφέρουν μεγαλύτερη διαθεσιμότητα και μικρότερους χρόνους αναμονής”, δήλωσε ο Rob Mineo, διευθύνων σύμβουλος της FMI Capital Advisors, μιας επενδυτικής εταιρείας με έδρα το Raleigh της Βόρειας Καρολίνας. “Ωστόσο, ενώ η κατάσταση έχει ομαλοποιηθεί σε κάποιο βαθμό, δεν υπάρχει κανένα οριστικό μέτρο για να επιβεβαιωθεί η πλήρης επιστροφή στις προ-πανδημίας συνθήκες. Πολλοί φορείς συνεχίζουν να κάνουν παραγγελίες εξοπλισμού πολύ νωρίτερα ως προληπτικό μέτρο έναντι πιθανών μελλοντικών διαταραχών”.
Ανακατατάξεις στην αλυσίδα εφοδιασμού
Πριν από την COVID, ο κατασκευαστικός κλάδος βασιζόταν σε μεγάλο βαθμό σε παγκόσμιους κατασκευαστές για οικοδομικά υλικά, δήλωσε ο Dave Steffenhagen, project executive στην McHugh Construction, μια γενική κατασκευαστική εταιρεία με έδρα το Σικάγο. Σε απάντηση στις διαταραχές της αλυσίδας εφοδιασμού που προκλήθηκαν από την πανδημία, εταιρείες όπως η McHugh έχουν αναπτύξει περισσότερες σχέσεις με εγχώριους και βορειοαμερικανούς προμηθευτές υλικών.
“Κανείς δεν ήξερε πόσο θα διαρκούσαν οι καθυστερήσεις στην αλυσίδα εφοδιασμού υλικών. Ήταν μια αβέβαιη περίοδος για την οποία κανείς δεν ήταν προετοιμασμένος”, δήλωσε ο Steffenhagen. “Τώρα, είμαστε σε θέση να παρέχουμε στους πελάτες μας πολλαπλές συστάσεις για ισοδύναμες εναλλακτικές λύσεις σε προϊόντα που προέρχονται από το εξωτερικό”.
Μαζί με τη στροφή σε κατασκευαστές πιο κοντά στην έδρα τους, οι ομοσπονδιακές δαπάνες έπαιξαν επίσης υποστηρικτικό ρόλο στη σταθεροποίηση των αλυσίδων εφοδιασμού, δήλωσε ο Mineo. Οι τιμές, οι οποίες αυξάνονταν με ταχύ ρυθμό, τελικά σταθεροποιήθηκαν. Οι χρόνοι παράδοσης για ορισμένα υλικά, όπως η άσφαλτος, βελτιώθηκαν ακόμη και μετά το 2022, τροφοδοτώντας την αισιοδοξία ότι το κόστος των κατασκευών θα μειωνόταν σταδιακά, δήλωσε ο Mineo.
Αλλά αυτή η αισιοδοξία έχει ξεθωριάσει. Μέχρι το 2023 και το 2024, οι τιμές των κατασκευών σταθεροποιήθηκαν σε ακόμη υψηλά επίπεδα, χωρίς να δείχνουν σημάδια σημαντικής πτώσης. Τώρα, τρεις μήνες μετά το 2025 και πέντε χρόνια μετά την καταστροφή, οι εργολάβοι αποδέχονται μια νέα πραγματικότητα.
Οι τιμές δεν μένουν απλώς υψηλές, αλλά αυξάνονται και πάλι.
Επιπτώσεις των δασμών
Στις 4 Μαρτίου, ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επέβαλε δασμό 25% στα αγαθά από το Μεξικό και το μεγαλύτερο μέρος του Καναδά, μαζί με έναν πρόσθετο δασμό 10% στα κινεζικά προϊόντα. Η κυβέρνηση Τραμπ στις 6 Μαρτίου ανέστειλε αυτούς τους δασμούς σε όλες τις εισαγωγές που συμμορφώνονται με τη Συμφωνία Ηνωμένων Πολιτειών-Μεξικού-Καναδά μέχρι τις 2 Απριλίου.
Αλλά στις 12 Μαρτίου, σχεδόν πέντε χρόνια από την ημέρα που η COVID κηρύχθηκε πανδημία, η κυβέρνηση Τραμπ σχεδιάζει να θεσπίσει δασμό 25% σε όλες τις εισαγωγές χάλυβα και αλουμινίου παγκοσμίως, καθώς και δασμό 50% στα καναδικά μέταλλα.
Αν και αυτά τα μέτρα δεν έχουν ακόμη εδραιωθεί μόνιμα, μόνο η απειλή τους έχει ήδη επιφέρει πλήγμα στον κατασκευαστικό κλάδο. Οι τιμές αυξήθηκαν τον Ιανουάριο, καθώς οι εργολάβοι έσπευσαν να αγοράσουν υλικά πριν από πιθανές προθεσμίες.
Οι νέοι δασμοί θα “κάνουν κάποια ζημιά”, δήλωσε ο Mark Zandi, επικεφαλής οικονομολόγος της Moody’s Analytics, κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης της Marcus & Millichap.
Πρόβλεψη για την αύξηση του κόστους στην αμερικανική αγορά κατασκευών
| 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Κατασκευαστικά υλικά | 1,5% | 26,9% | 12,6% | -2,9% | -1% | 2,4% | 2,2% |
| Μηχανήματα κατασκευών | 1,8% | 4,5% | 10,4% | 9,4% | 2,5% | 2,1% | 2% |
ΠΗΓΗ: MOCA Systems
Οι ΗΠΑ βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στις εισαγωγές ξυλείας, χάλυβα και τσιμέντου, καθιστώντας αυτά τα υλικά ιδιαίτερα ευάλωτα σε αυξήσεις τιμών, δήλωσε ο Brandon Michalski, οικονομολόγος κατασκευών στην MOCA Systems, μια εταιρεία συμβούλων κατασκευών με έδρα τη Βοστώνη. Στην πραγματικότητα, ο Michalski προβλέπει αύξηση του κόστους των κατασκευαστικών υλικών κατά 2,4% σε ετήσια βάση το 2025, μετά από μείωση λίγο κάτω από 1% το 2024.
Με άλλα λόγια, ενώ η τάση για nearshoring έχει θέσει τους εργολάβους σε πιο στέρεο έδαφος από ό,τι πριν από την COVID, οι αλλαγές εξακολουθούν να μην έχουν καταστήσει τους αμερικανούς κατασκευαστές ανεξάρτητους από τα υλικά.
“Υπάρχει κίνδυνος ενσωματωμένος σε αυτή την προοπτική από τις αυξήσεις που σχετίζονται με τους δασμούς”, δήλωσε ο Michalski. “Η εξάρτηση των ΗΠΑ από τις εισαγωγές ξυλείας, χάλυβα και προϊόντων τσιμέντου μπορεί να επηρεάσει σημαντικά το κόστος των κατασκευών το 2025”.
Οι επιπτώσεις θα μπορούσαν να είναι ιδιαίτερα σοβαρές στο τσιμέντο και τα αδρανή υλικά, δήλωσε ο Mineo.
“Η κατανάλωση τσιμέντου στις ΗΠΑ έχει ξεπεράσει την εγχώρια παραγωγή τα τελευταία χρόνια, οδηγώντας σε σημαντική αύξηση των εισαγωγών”, δήλωσε ο Mineo. “Με την εγχώρια παραγωγή ήδη σε πλήρη δυναμικότητα, το υψηλότερο κόστος εισαγωγών θα αυξήσει φυσικά και τις εγχώριες τιμές, καθώς οι παραγωγοί θα έχουν λίγα κίνητρα να διατηρήσουν τις τιμές χαμηλές”.
Για τα αδρανή υλικά, οι τιμές αναμένεται να συνεχίσουν να αυξάνονται σταθερά, αλλά όχι με ρυθμό αύξησης. Το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής αδρανών υλικών στις ΗΠΑ είναι εγχώριο, αν και ορισμένες περιοχές που βασίζονται σε εισαγωγές από τον Καναδά και το Μεξικό θα επηρεαστούν, πρόσθεσε.
Τα περιθώρια κέρδους στενεύουν, αλλά δεν υπάρχει επιβράδυνση
Τα νέα έρχονται σε μια εποχή που τα περιθώρια κέρδους των εργολάβων ήδη στενεύουν, σύμφωνα με έρευνα της Associated Builders and Contractors. Το υψηλότερο κόστος υλικών, σε συνδυασμό με τις παρατεταμένες ελλείψεις εργατικού δυναμικού, έχουν ασκήσει πρόσθετη πίεση στους προϋπολογισμούς.
“Εκτός από ένα απρόβλεπτο γεγονός, είναι απίθανο το κόστος των κατασκευών να σημειώσει σημαντική μείωση το 2025”, δήλωσε ο Michalski.
Ωστόσο, τα μηχανήματα συνεχίζουν να σκάβουν σε ορισμένους τομείς.
Ο Δείκτης Άγχους Έργων, ο οποίος παρακολουθεί τα καθυστερημένα και εγκαταλελειμμένα έργα, μαζί με τα δεδομένα έναρξης κατασκευών, υποδεικνύουν ότι ορισμένοι τομείς παραμένουν σταθεροί παρά το υψηλότερο κόστος. Αυτό υποδηλώνει ότι οι κατασκευαστές βρίσκουν τρόπους να προχωρήσουν παρά το ακριβό τοπίο, δήλωσε η Wilson Géno.
“Υπάρχουν κάποιες ανέκδοτες ενδείξεις ότι ορισμένες συμφωνίες αρχίζουν να προχωρούν”, δήλωσε η Wilson Géno. “Αυτές οι συμφωνίες έχουν απλώς προσαρμοστεί στο νέο περιβάλλον και έχουν καταλάβει ότι, επειδή η ζήτηση συνεχίζεται, θα μπορούσαν κάλλιστα να βρουν έναν τρόπο με υψηλότερο κόστος”.
Ο Michalski απηχούσε αυτό το συναίσθημα, προσθέτοντας ότι ενώ ορισμένα έργα θα καθυστερήσουν ή θα μειωθούν σε κλίμακα, οι περισσότερες εξελίξεις προσαρμόζονται σε ένα μόνιμα υψηλότερο περιβάλλον κόστους. Τα κέντρα δεδομένων, για παράδειγμα, αντιπροσώπευαν περισσότερο από το 75% της μηνιαίας αύξησης των δαπανών κατασκευών τον Ιανουάριο, σύμφωνα με ανάλυση της Associated Builders and Contractors στα στοιχεία της Αμερικανικής Στατιστικής Υπηρεσίας.
“Ενώ ορισμένα έργα μπορεί να αναβληθούν ή να ακυρωθούν, τα περισσότερα αναμένεται να συνεχιστούν καθώς οι εταιρείες προσαρμόζονται μέσω της μηχανικής αξίας και του στρατηγικού σχεδιασμού”, δήλωσε ο Michalski. “Ο κλάδος παραμένει ανθεκτικός παρά τις προκλήσεις αυτές”.
Τώρα, καθώς ο κατασκευαστικός κλάδος εργάζεται για να χτίσει στον πέμπτο χρόνο του από την αρχή των lockdown, τις εμπλοκές στην αλυσίδα εφοδιασμού και τη σπανιότητα υλικών, οι κατασκευαστές προετοιμάζονται για μια αίσθηση deja vu από την αρχή.
“Η διαχείριση αποθεμάτων έχει αλλάξει μόνιμα – τώρα λειτουργούμε με το νέο πρότυπο”, δήλωσε ο Hiscoe. “Ο χρόνος εγκατάστασης του έργου συνεχίζει να είναι πολύ μεγαλύτερος από τις προ-πανδημίας ημέρες, οπότε η συνεργασία και η εκ των προτέρων συνεργασία με πελάτες, αρχιτέκτονες και μηχανικούς είναι επιτακτική”.
